Ðåøåíèå ¹ 3 îò 8.03.2016 ã. ïî ê. ä. ¹ 6/2015 ã., äîêëàä÷èê ñúäèÿòà Ñòåôêà Ñòîåâà

Îáí., ÄÂ, áð. 20 îò 15.03.2016 ã.
÷ë. 149, àë. 1, ò. 2 ÊÐ,
 ÷ë. 40, àë. 4à îò ÇÇÎ 
Êîíñòèòóöèîííèÿò ñúä â ñúñòàâ: Áîðèñ Âåë÷åâ – ïðåäñåäàòåë, ÷ëåíîâå: Öàíêà Öàíêîâà, Ñòåôêà Ñòîåâà, Ðóìåí Íåíêîâ, Êåòè Ìàðêîâà, Ãðîçäàí Èëèåâ, Ìàðèÿíà Êàðàãüîçîâà, Êîíñòàíòèí Ïåí÷åâ, Ôèëèï Äèìèòðîâ, Ãåîðãè Àíãåëîâ, Òàíÿ Ðàéêîâñêà, Àíàñòàñ Àíàñòàñîâ, ïðè ó÷àñòèåòî íà ñåêðåòàð-ïðîòîêîëèñòà Ñèëâèÿ Âàñèëåâà ðàçãëåäà â çàêðèòî çàñåäàíèå íà 8 ìàðò 2016 ã. êîíñòèòóöèîííî äåëî ¹ 6 îò 2015 ã., äîêëàäâàíî îò ñúäèÿòà Ñòåôêà Ñòîåâà.
Ïðîèçâîäñòâîòî å ïî ÷ë. 149, àë. 1, ò. 2 è 4, ïðåäëîæåíèå âòîðî îò Êîíñòèòóöèÿòà íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ.
Äåëîòî å îáðàçóâàíî ïî èñêàíå íà øåñòäåñåò è äâàìà íàðîäíè ïðåäñòàâèòåëè îò 43-îòî Íàðîäíî ñúáðàíèå çà óñòàíîâÿâàíå íà ïðîòèâîêîíñòèòóöèîííîñò è ïðîèçíàñÿíå çà ñúîòâåòñòâèå ñ îáùîïðèçíàòèòå íîðìè íà ìåæäóíàðîäíîòî ïðàâî è ñ ìåæäóíàðîäíèòå äîãîâîðè, ïî êîèòî Áúëãàðèÿ å ñòðàíà, íà § 10, ò. 2 îò Çàêîíà çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà Çàêîíà çà çäðàâíîòî îñèãóðÿâàíå (îáí., ÄÂ, áð. 48 îò 27.06.2015 ã.) è íà ÷ë. 40, àë. 4à îò Çàêîíà çà çäðàâíîòî îñèãóðÿâàíå (îáí., ÄÂ, áð. 70 îò 19.06.1998 ã.; èçì. è äîï., áð. 48 îò 27.06.2015 ã.; ïîñëåäíî èçì., áð. 102 îò 29.12.2015 ã.).
Ñ îïðåäåëåíèå îò 29.09.2015 ã. ïî ê. ä. ¹ 6 îò 2015 ã. Êîíñòèòóöèîííèÿò ñúä å ñ÷åë èñêàíåòî çà äîïóñòèìî ñ èçâåñòíî óòî÷íÿâàíå. Ïðèåë å, ÷å çàêîíúò çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà äðóã çàêîí ñëåä âëèçàíåòî ìó â ñèëà ïðåñòàâà äà áúäå ñàìîñòîÿòåëåí, òúé êàòî îò òîçè ìîìåíò òîé ñòàâà ÷àñò îò çàêîíà, êîéòî ñå èçìåíÿ è äîïúëâà, è ïðåäìåòúò íà èñêàíåòî çà îáÿâÿâàíå íà ïðîòèâîêîíñòèòóöèîííîñò å èçìåíåíàòà èëè äîïúëíåíà ðàçïîðåäáà íà äåéñòâàùèÿ çàêîí, â êîÿòî èçìåíåíèÿòà èëè äîïúëíåíèÿòà ñà èíêîðïîðèðàíè. Îáðàòíî – êîíñòèòóöèîíîñúîáðàçíîñòòà íà ðàçïîðåäáè îò çàêîí çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà äåéñòâàù çàêîí ìîãàò äà áúäàò îñïîðåíè ñàìîñòîÿòåëíî åäèíñòâåíî îò ìîìåíòà íà îáíàðîäâàíåòî äî ìîìåíòà íà âëèçàíåòî â ñèëà, çàùîòî äî òîçè ìîìåíò òå íå ñà èíêîðïîðèðàíè â èçìåíåíèÿ è äîïúëíåí çàêîí. Ïî òåçè ñúîáðàæåíèÿ ñúäúò å äîïóñíàë çà ðàçãëåæäàíå ïî ñúùåñòâî èñêàíåòî çà óñòàíîâÿâàíå íà ïðîòèâîêîíñòèòóöèîííîñò è ïðîèçíàñÿíå çà ñúîòâåòñòâèå ñ îáùîïðèçíàòèòå íîðìè íà ìåæäóíàðîäíîòî ïðàâî è ñ ìåæäóíàðîäíèòå äîãîâîðè, ïî êîèòî Áúëãàðèÿ å ñòðàíà, íà ðàçïîðåäáàòà íà ÷ë. 45, àë. 2 îò Çàêîíà çà çäðàâíîòî îñèãóðÿâàíå (ÇÇÎ) (îáí., ÄÂ, áð. 70 îò 19.06.1998 ã.; èçì. è äîï., áð. 48 îò 27.06.2015 ã.; ïîñëåäíî èçì., áð. 102 îò 29.12.2015 ã.) è íà § 9, ò. 2 îò Çàêîíà çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà Çàêîíà çà çäðàâíîòî îñèãóðÿâàíå (ÇÈÄ ÇÇÎ) (ÄÂ, áð. 48 îò 27.06.2015 ã.), ñ êîéòî å èçìåíåí ÷ë. 40, àë. 4à (íîâà – îáí., ÄÂ, áð. 102 îò 21.12.2012 ã.; èçì., áð. 48 îò 27.06.2015 ã., â ñèëà îò 01.01.2016 ã.).
Â èñêàíåòî ãðóïàòà íàðîäíè ïðåäñòàâèòåëè òâúðäÿò, ÷å ðàçïîðåäáàòà íà ÷ë. 45, àë. 2 ÇÇÎ ïðîòèâîðå÷è íà ïðèíöèïà íà ñîöèàëíàòà äúðæàâà, òúé êàòî ïðèíöèïèòå íà ñîöèàëíà ñïðàâåäëèâîñò, ñèãóðíîñò, ñîëèäàðíîñò è âçàèìîïîìîù îçíà÷àâàò çäðàâíîîñèãóðèòåëíàòà ñîëèäàðíîñò äà âàæè êàêòî ïðè ïëàùàíåòî íà çäðàâíîîñèãóðèòåëíèòå âíîñêè, òàêà è ïðè äîñòúïà äî ìåäèöèíñêà ïîìîù, êîéòî òðÿáâà äà å ðàâíîïîñòàâåí. Âíîñèòåëèòå íà èñêàíåòî ïîääúðæàò, ÷å îñïîðåíàòà ðàçïîðåäáà ïðîòèâîðå÷è è íà ÷ë. 4, àë. 2 îò Êîíñòèòóöèÿòà (ïðèíöèï íà ïðàâîâàòà äúðæàâà), çàùîòî ïðåïðàùà ñúùíîñòíà è âàæíà ìàòåðèÿ äà ñå ðåãóëèðà íå ñúñ çàêîí, à ñ ïîäçàêîíîâ íîðìàòèâåí àêò íà ìèíèñòúðà íà çäðàâåîïàçâàíåòî, ñ êîåòî ñå íàêúðíÿâà ïðèíöèïúò íà ïðàâíà ñèãóðíîñò è ñòàáèëíîñò. Òâúðäè ñå îò ñåçèðàùèÿ îðãàí, ÷å ÷ë. 45, àë. 2 ÇÇÎ ïðîòèâîðå÷è íà ÷ë. 6 îò Êîíñòèòóöèÿòà. Îñíîâíèÿò è äîïúëíèòåëíèÿò ïàêåò ìåäèöèíñêà ïîìîù ïðîòèâîêîíñòèòóöèîííî ðàçäåëÿò äîñòúïà äî íåÿ, êîåòî å äèñêðèìèíàöèÿ. Îñïîðåíàòà ðàçïîðåäáà ñïîðåä ãðóïàòà íàðîäíè ïðåäñòàâèòåëè ïðîòèâîðå÷è è íà ÷ë. 52, àë. 1 è 3 îò Êîíñòèòóöèÿòà, çàùîòî îãðàíè÷àâà êîíñòèòóöèîííîòî ïðàâî íà îñèãóðåíèòå ëèöà äî äîñòúïíà ìåäèöèíñêà ïîìîù.
Âíîñèòåëèòå îñïîðâàò è ðàçïîðåäáàòà íà ÷ë. 40, àë. 4à ÇÇÎ ñ òâúðäåíèÿ, ÷å ïðîòèâîðå÷è íà ÷ë. 4, àë. 1 è 2 îò Êîíñòèòóöèÿòà. Èçòúêâàò, ÷å äúðæàâàòà, êàòî îñèãóðèòåë íà îïðåäåëåíè êàòåãîðèè ëèöà, íå ìîæå äà ñúçäàâà çà ñåáå ñè ïðèâèëåãèè îòíîñíî ðàçìåðà íà çàäúëæåíèÿòà ñè çà çàïëàùàíå íà çäðàâíîîñèãóðèòåëíè âíîñêè, ñ êîåòî äà ñå ïîñòàâÿ â ïî-áëàãîïðèÿòíî ïîëîæåíèå â ñðàâíåíèå ñ îñòàíàëèòå îñèãóðèòåëè. Ñïîðåä âíîñèòåëèòå ðàçïîðåäáàòà ïðîòèâîðå÷è è íà ÷ë. 6 îò Êîíñòèòóöèÿòà, çàùîòî ñúçäàâà ïðîòèâîêîíñòèòóöèîííà ïðèâèëåãèÿ íà äîñòúïíà ìåäèöèíñêà ïîìîù çà êàòåãîðèÿ ëèöà, íåçàâèñèìî ÷å äúðæàâàòà ãè îñèãóðÿâà âúðõó ÷àñò îò îñèãóðèòåëíèÿ äîõîä.
Íàðåä ñ èñêàíåòî çà óñòàíîâÿâàíå íà ïðîòèâîêîíñòèòóöèîííîñò íà ÷ë. 45, àë. 2 è ÷ë. 40, àë. 4à ÇÇÎ ãðóïàòà íàðîäíè ïðåäñòàâèòåëè ïðåòåíäèðàò è çà ïðîèçíàñÿíå çà ñúîòâåòñòâèåòî èì ñ îáùîïðèçíàòèòå íîðìè íà ìåæäóíàðîäíîòî ïðàâî è ñ ìåæäóíàðîäíèòå äîãîâîðè, ïî êîèòî Áúëãàðèÿ å ñòðàíà. Ïîäðîáíè ñúîáðàæåíèÿ çà íåñúîòâåòñòâèå íå ñà èçëîæåíè, à ñà ïîñî÷åíè ñàìî ÷ë. 4 îò Êîíâåíöèÿòà çà çàùèòà ïðàâàòà íà ÷îâåêà è îñíîâíèòå ñâîáîäè (îáí., ÄÂ, áð. 66 è 80 îò 1992 ã.; ïîñë. èçì., áð. 38 îò 2010 ã.); ÷ë. 2, àë. 2 è ÷ë. 5 îò Ìåæäóíàðîäíèÿ ïàêò çà èêîíîìè÷åñêè, ñîöèàëíè è êóëòóðíè ïðàâà (îáí., ÄÂ, áð. 60 îò 1970 ã. è áð. 43 îò 1976 ã.); ÷ë. 25, áóêâà "ñ" è ÷ë. 26 îò Ìåæäóíàðîäíèÿ ïàêò çà ãðàæäàíñêè è ïîëèòè÷åñêè ïðàâà (îáí., ÄÂ, áð. 60 îò 1970 ã. è áð. 43 îò 1976 ã.); ÷ë. 20 è 21 îò Õàðòàòà íà îñíîâíèòå ïðàâà íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç; ÷àñò V, ÷ë. Å îò Åâðîïåéñêàòà ñîöèàëíà õàðòà (îáí., ÄÂ, áð. 30 îò 2000 ã. è áð. 43 îò 2001 ã.) è ÷ë. 2 îò Âñåîáùàòà äåêëàðàöèÿ çà ïðàâàòà íà ÷îâåêà îò 10.12.1948 ã.
Ñúäúò å êîíñòèòóèðàë êàòî çàèíòåðåñîâàíè ñòðàíè ïî äåëîòî Íàðîäíîòî ñúáðàíèå, Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò, ìèíèñòúðà íà çäðà- âåîïàçâàíåòî, ìèíèñòúðà íà ôèíàíñèòå, Âúðõîâíèÿ àäìèíèñòðàòèâåí ñúä, Âèñøèÿ àäâîêàòñêè ñúâåò, Êîìèñèÿòà çà çàùèòà îò äèñêðèìèíàöèÿ, Íàöèîíàëíàòà çäðàâíîîñèãóðèòåëíà êàñà, Íàöèîíàëíèÿ îñèãóðèòåëåí èíñòèòóò, Áúëãàðñêèÿ ëåêàðñêè ñúþç, Áúëãàðñêèÿ çúáîëåêàðñêè ñúþç, Áúëãàðñêèÿ ôàðìàöåâòè÷åí ñúþç, Àñîöèàöèÿòà íà ëèöåíçèðàíèòå äðóæåñòâà çà äîáðîâîëíî çäðàâíî îñèãóðÿâàíå, Íàöèîíàëíàòà ïàöèåíòñêà îðãàíèçàöèÿ, Ñúþçà íà ïàöèåíòèòå â Áúëãàðèÿ, Öåíòúðà çà èçñëåäâàíå íà äåìîêðàöèÿòà è Èíñòèòóòà çà ìîäåðíà ïîëèòèêà.
Ïúðâàòà ãðóïà ñòàíîâèùà ñà çà íåîñíîâàòåëíîñò íà èñêàíåòî.
Ìèíèñòåðñêèÿò ñúâåò ïîääúðæà, ÷å ñàì ïî ñåáå ñè ÷ë. 45, àë. 2 ÇÇÎ íå ìîæå äà áúäå ïðîòèâîêîíñòèòóöèîíåí, òúé êàòî íå ñúäúðæà ñàìîñòîÿòåëíà óðåäáà íà îáùåñòâåíè îòíîøåíèÿ, ÷èåòî ñúîòâåòñòâèå ñ Êîíñòèòóöèÿòà äà ñå ïðåöåíè. Ïðåäâèäåíîòî â íåãî èçäàâàíå íà äðóã àêò âúç îñíîâà è â èçïúëíåíèå íà çàêîíà íå å àðãóìåíò çà ïðîòèâîêîíñòèòóöèîííîñò. Ïðåöåíêàòà çà êîíñòèòóöèîíîñúîáðàçíîñò íà îñïîðåíàòà ðàçïîðåäáà ñëåäâà äà áúäå åäèíñòâåíî ñ îãëåä âúçëàãàíåòî íà óðåäáàòà íà äðóã îðãàí è äàëè òàçè óðåäáà å â ðàìêèòå íà êîíñòèòóöèîííî ïðåäâèäåíàòà êîìïåòåíòíîñò íà ìèíèñòúðà – ÷ë. 115 îò Êîíñòèòóöèÿòà. Ðàçãëåæäàíåòî íà ñïîðîâå îòíîñíî çàêîíîñúîáðàçíîñòòà íà àêòà íà ìèíèñòúðà íà çäðàâåîïàçâàíåòî íå å â ïðàâîìîùèÿòà íà Êîíñòèòóöèîííèÿ ñúä, íî òîé íà îáùî îñíîâàíèå ïîäëåæè íà ñúäåáåí êîíòðîë è àêî ìèíèñòúðúò å íàðóøèë Êîíñòèòóöèÿòà èëè çàêîíèòå â òàçè îáëàñò, àêòúò ùå áúäå îòìåíåí êàòî íåçàêîíîñúîáðàçåí. Çàêîíîâàòà äåëåãàöèÿ íà ìèíèñòúðà íà çäðàâåîïàçâàíåòî å ñóáñèäèàðíî äà îïðåäåëè êîíêðåòíîòî ñúäúðæàíèå íà çäðàâíàòà ïîìîù â íàðåäáà, òúé êàòî îáõâàòúò é âå÷å å ðåãëàìåíòèðàí íà çàêîíîâî íèâî â ÷ë. 45, àë. 1 ÇÇÎ. Äèôåðåíöèðàíåòî íà ïàêåòà çäðàâíà ïîìîù íà îñíîâåí è äîïúëíèòåëåí íå íàðóøàâà êîíñòèòóöèîííîòî ïðàâî íà çäðàâíîîñèãóðåíèòå ëèöà çà ðàâíîïîñòàâåíîñò è çà äîñòúïíîñò ïðè ïîëçâàíåòî íà çäðàâíà ïîìîù è óñëóãè. Îòíîñíî ÷ë. 40, àë. 4à ÇÇÎ ñî÷è, ÷å å âúïðîñ íà áþäæåòíà ïîëèòèêà, íà ôèñêàëíà, óïðàâëåíñêà è çàêîíîäàòåëíà öåëåñúîáðàçíîñò íà÷èíúò çà îïðåäåëÿíå íà ðàçìåðà íà çäðàâíîîñèãóðèòåëíàòà âíîñêà, êàêòî è íà îñèãóðèòåëíàòà áàçà èëè íà îñèãóðèòåëíèÿ äîõîä, âúðõó êîéòî ñå âíàñÿò âíîñêèòå, à íå ïðÿêî ïðîèçòè÷àùî îò Êîíñòèòóöèÿòà èçèñêâàíå. Ïðè çàïëàùàíå íà çäðàâíîîñèãóðèòåëíèòå âíîñêè, ñúîáðàçåíè ñ ôèíàíñîâîòî ñúñòîÿíèå íà ëèöàòà (÷ë. 40 ÇÇÎ), âñè÷êè çäðàâíîîñèãóðåíè ëèöà ðàâíîïîñòàâåíî ïîëçâàò ìåäèöèíñêà ïîìîù, êîÿòî íå çàâèñè îò ðàçìåðà íà âíåñåíèòå îò òÿõ ñóìè è âúðõó êàêâà áàçà òå ñà îïðåäåëåíè. Íÿìà è íåñúîòâåòñòâèå íà äâåòå îñïîðåíè ðàçïîðåäáè ñ îáùîïðèçíàòè íîðìè íà ìåæäóíàðîäíîòî ïðàâî è ñ ìåæäóíàðîäíèòå äîãîâîðè, ïî êîèòî Áúëãàðèÿ å ñòðàíà, çàùîòî òå ïðåäîñòàâÿò íà äúðæàâàòà íè èçáîðà íà êîíñòèòóöèîííèòå è çàêîíîâèòå ìåõàíèçìè çà îñèãóðÿâàíå íà ñîöèàëíà çàùèòà íà ãðàæäàíèòå çà íåäîïóñêàíå íà äèñêðèìèíàöèÿ è âúâåæäàíå íà ãàðàíöèè çà ïîñòèãàíå íà öåëèòå â îáëàñòòà íà çäðàâåîïàçâàíåòî.
Ìèíèñòúðúò íà çäðàâåîïàçâàíåòî òâúðäè, ÷å àðãóìåíòàöèÿòà â èñêàíåòî ñòúïâà íà ïîãðåøíîòî äîïóñêàíå, ÷å ñå "ïàêåòèðàò" çàáîëÿâàíèÿ, à îòòóê è èçâîäúò çà âúçìîæíà äèñêðèìèíàöèÿ ïî ïðèçíàê "èìóùåñòâåíî ñúñòîÿíèå". Â äåéñòâèòåëíîñò íå çàáîëÿâàíåòî, à áîëåñòíî ñúñòîÿíèå íà èíäèâèäà, êîåòî å äèíàìè÷íî âúâ âðåìåòî è ïðîìåíÿùî ñå ïî õàðàêòåð ïðè âñåêè âèä çàáîëÿâàíå, å â îñíîâàòà íà î÷åðòàâàíå íà âñåêè ïàêåò ìåäèöèíñêè äåéíîñòè, ãðèæè, ïîìîù, óñëóãè, êàòî ïî òîçè íà÷èí ñå ïðàâè ñòúïêà êúì ïî-âèñîêà ñòåïåí íà ãàðàíòèðàíå íà ïðàâà. Òîâà, êîåòî ïîïàäà â îñíîâíèÿ èëè â äîïúëíèòåëíèÿ ïàêåò, íÿìà êàê äà å "çàáîëÿâàíå", çàùîòî çàêîíúò å âúâåë â ÷ë. 45, àë. 1 ÇÇÎ èìåííî ìåäèöèíñêèòå ãðèæè êàòî îáåêò íà çàäúëæèòåëíî çàïëàùàíå îò Íàöèîíàëíàòà çäðàâíîîñèãóðèòåëíà êàñà (ÍÇÎÊ) è â ðàìêèòå íà òîçè îáõâàò äåéíîñòè ñå ïðåäâèæäà ñ îñïîðåíàòà ðàçïîðåäáà äà áúäå èçâúðøåíî ïîäðåæäàíåòî èì îò ìèíèñòúðà íà çäðàâåîïàçâàíåòî ÷ðåç íàðåäáà â ïàêåòè ÷ðåç ñïèñúê, îòðàçÿâàù îáåìà íà äåéíîñ- òèòå. Â ïàêåòèòå ïîïàäàò íå çàáîëÿâàíèÿ, à äåéíîñòè, êîèòî ñå ñ÷èòàò îò çàêîíîäàòåëÿ çà ñúîòâåòíî íåîáõîäèìè îáùåñòâåíî äúëæèìè ïðè îïðåäåëåíî áîëåñòíî ñúñòîÿíèå íà èíäèâèäà. Çàáîëÿâàíåòî íå å êðèòåðèé, à òàêúâ å êîíêðåòíîòî áîëåñòíî ñúñòîÿíèå ïðè ðàçëè÷íèòå çàáîëÿâàíèÿ, êîåòî áè ìîãëî äà áúäå õðîíè÷íî, îáîñòðåíî èëè æèâîòîçàñòðàøàâàùî. Ìîäåðíèÿò ïàðëàìåíòàðèçúì îïðåäåëÿ çàñèëåíà ðîëÿ íà èçïúëíèòåëíàòà âëàñò è â ðúêîâîäåíåòî íà ïîëèòèêàòà íà äúðæàâàòà, ïîðàäè êîåòî óðåäáàòà ñëåäâà äà ñå èçâúðøâà îò ìèíèñòúðà íà çäðàâåîïàçâàíåòî, âúðõó êîéòî ñå óïðàæíÿâà çàñèëåí êîíòðîë.
Ìèíèñòúðúò íà ôèíàíñèòå ïîääúðæà, ÷å âúâåäåíîòî ðàçäåëÿíå íà ïàêåòà íà ìåäèöèíñêè óñëóãè íà îñíîâåí è äîïúëíèòåëåí íå íàðóøàâà äîñòúïà äî òÿõ. Âñÿêà äúðæàâà äåôèíèðà òèïà è íèâîòî íà ðàçõîäèòå çà çäðàâå, êîèòî ñå îïðåäåëÿò êàòî "ïðèåìëèâè", è òå ìîãàò äà áúäàò ñâúðçàíè ñ ïðåäîñòàâÿíåòî íà ñïåöèôè÷åí îñíîâåí ïàêåò, êîéòî ñúäúðæà ñàìî ìåäèöèíñêî íåîáõîäèìèòå è ðàçõîäíî åôåêòèâíèòå çäðàâíè ãðèæè. Îòíîñíî ÷ë. 40, àë. 4à ÇÇÎ èçðàçÿâà ñòàíîâèùå, ÷å ïðèõîäèòå íà ÍÇÎÊ íå ñå ôîðìèðàò ñàìî îò îñèãóðèòåëíè âíîñêè, à è îò öåëåâè ñóáñèäèè îò äúðæàâíèÿ áþäæåò çà èçïúëíåíèå íà çàäúëæåíèÿ, êîèòî ïðîèçòè÷àò îò ïðèëàãàíåòî íà ïðàâèëàòà çà êîîðäèíàöèÿ íà ñèñòåìèòå çà ñîöèàëíà ñèãóðíîñò, êàêòî è îò äðóãè èçòî÷íèöè, âêëþ÷èòåëíî ñóáñèäèè (òðàíñôåðè) îò äúðæàâíèÿ áþäæåò. Îñïîðåíàòà ðàçïîðåäáà íà ÷ë. 40, àë. 4à ÇÇÎ íå çàñÿãà ïðîãëàñåíèòå â ÷ë. 52, àë. 1 îò Êîíñòèòóöèÿòà ïðàâà íà ãðàæäàíèòå äà ïîëçâàò ìåäèöèíñêà ïîìîù è îáñëóæâàíå, ñúîòâåòíî íå ïîñòàâÿ â ïî-áëàãîïðèÿòíî ïîëîæåíèå îñèãóðÿâàíèòå îò äúðæàâàòà ëèöà ïî ÷ë. 40, àë. 3 ÇÇÎ çà ñìåòêà íà âñè÷êè îñòàíàëè.
Íàöèîíàëíàòà çäðàâíîîñèãóðèòåëíà êàñà èçðàçÿâà ñòàíîâèùå, ÷å êðèòåðèé çà óñëîâíîòî, ñïîðåä íåÿ, ðàçäåëÿíå íà ïàêåòà îò çäðàâíè äåéíîñòè, ãàðàíòèðàí îò áþäæåòà íà ÍÇÎÊ, íà îñíîâåí è äîïúëíèòåëåí å áîëåñòíîòî ñúñòîÿíèå íà âñåêè ïàöèåíò íåçàâèñèìî îò íåãîâîòî çàáîëÿâàíå. Çäðàâíîîñèãóðåíèòå ëèöà íå ñå äåëÿò íà ãðóïè îò çàêîíà, êîåòî îçíà÷àâà, ÷å ñå ïîëçâàò ñ åäíàêâè ïðàâà íåçàâèñèìî îò òîâà ïî êîé ïàêåò ùå áúäàò ëåêóâàíè, à ðàçäåëÿíåòî íà ïàêåòà åäèíñòâåíî äàâà âúçìîæíîñò çà èíäèâèäóàëåí ïîäõîä êúì âñåêè ïàöèåíò ñïîðåä ñúñòîÿíèåòî, â êîåòî ñå íàìèðà, êîãàòî å ïîòúðñèë ìåäèöèíñêà ïîìîù. Ñúùåâðåìåííî èçòúêâà, ÷å äî îïðåäåëÿíåòî íà îñíîâíèÿ è íà äîïúëíèòåëíèÿ ïàêåò ùå ñå ïðèëàãà îñíîâíèÿò ïàêåò, äåéñòâàù êúì âëèçàíå â ñèëà íà òîçè çàêîí, çàùîòî â íàñòîÿùèÿ ìîìåíò íå å ðåãëàìåíòèðàíî ñúäúðæàíèåòî íà íîâîñúçäàäåíèòå ïàêåòè è ïîðàäè òîâà âñè÷êè èçëîæåíè äîâîäè â èñêàíåòî ñå îñíîâàâàò íà ïðåäïîëîæåíèÿ è ñóáåêòèâíè "î÷àêâàíèÿ" îò ïðèëàãàíåòî íà çàêîíà è òâúðäåíèÿòà çà ïðîòèâîêîíñòèòóöèîííîñò ñëåäâà äà ñå ðàçãëåæäàò ïðè óñëîâèÿòà íà åâåíòóàëíîñò.
Êîìèñèÿòà çà çàùèòà îò äèñêðèìèíàöèÿ äàâà ñòàíîâèùå, ÷å ðàçïîðåäáèòå íà ÷ë. 45, àë. 2 è ÷ë. 40, àë. 4à ÇÇÎ íå áè ñëåäâàëî äà áúäàò ñàìîñòîÿòåëíî ïðåöåíÿâàíè êàòî ïðîòèâîðå÷àùè íà çàáðàíàòà çà äèñêðèìèíàöèÿ, óñòàíîâåíà â ÷ë. 6, àë. 2 îò Êîíñòèòóöèÿòà. Ñúùåâðåìåííî ïîääúðæà, ÷å êðèòåðèèòå çà ïðåäâèäåíàòà äèôåðåíöèàöèÿ íà îñíîâåí è äîïúëíèòåëåí ïàêåò íå áèõà ìîãëè äà áúäàò èçâåäåíè îò òåêñòîâåòå íà Çàêîíà çà çäðàâíîòî îñèãóðÿâàíå, çàùîòî ïîñëåäíèÿò íå äàâà ëåãàëíè äåôèíèöèè çà "îñíîâåí" è "äîïúëíèòåëåí" ïàêåò. Ïðàâè ñå ïðåäïîëîæåíèå, ÷å îïðåäåëåíè çàáîëÿâàíèÿ ùå áúäàò âêëþ÷åíè â ñúîòâåòíèòå êëèíè÷íè ïúòåêè, êîèòî çàäúëæèòåëíî ùå áúäàò ïîåòè îò ÍÇÎÊ, íî ùå ñà íàëèöå è òàêèâà, çà êîèòî òàêàâà âúçìîæíîñò ùå ëèïñâà, è ïî îòíîøåíèå íà "äîïúëíèòåëíèÿ" ïàêåò íå ñòàâà ÿñíî êàêâà ùå áúäå ëèñòàòà ñ âêëþ÷åíè çàáîëÿâàíèÿ è êîè äåéíîñòè ùå áúäàò îáõâàíàòè.
Ñäðóæåíèå "Íàöèîíàëíà ïàöèåíòñêà îðãàíèçàöèÿ" òâúðäè, ÷å îò òÿõíî íàöèîíàëíî ïðåäñòàâèòåëíî ïðîó÷âàíå ÿñíî ïðîëè÷àâà íåäâóñìèñëåíàòà ïîäêðåïà íà îáùåñòâåíîòî ìíåíèå çà ðàçäåëÿíåòî íà ìåäèöèíñêèòå óñëóãè, ïðåäîñòàâÿíè îò çäðàâíàòà ñèñòåìà íà îñèãóðåíèòå ëèöà, è ÷å âñåêè âòîðè ïúëíîëåòåí ãðàæäàíèí å ñêëîíåí äà çàïëàùà äîïúëíèòåëíà çäðàâíà îñèãóðîâêà. Ñ÷èòà, ÷å äúðæàâàòà â ëèöåòî íà çàêîíîäàòåëíèÿ ñè îðãàí ñëåäâà äà ïîåìå íåäâóñìèñëåí àíãàæèìåíò çà ïëàùàíå íà ïúëíèÿ ðàçìåð íà çäðàâíèòå îñèãóðîâêè ïî îòíîøåíèå íà ëèöàòà, çà êîèòî òÿ ñå ÿâÿâà îñèãóðèòåë. Äúðæàâàòà ñå ïîñòàâÿ â ïðèâèëåãèðîâàíî, ïî-áëàãîïðèÿòíî ïîëîæåíèå â ñðàâíåíèå ñ îñòàíàëèòå ðàáîòîäàòåëè, êàêòî è ñå ñúçäàâà ïðîòèâîêîíñòèòóöèîííà ïðèâèëåãèÿ çà ëèöàòà, êîèòî èìàò äîñòúï äî ìåäèöèíñêà ïîìîù ïî ñîëèäàðíèÿ ìîäåë, áåç ðåàëíî äà å çàïëàòåí ïúëíèÿò ðàçìåð íà çäðàâíîòî èì îñèãóðÿâàíå.
Âòîðàòà ãðóïà ñòàíîâèùà ñà â ïîäêðåïà íà èñêàíåòî.
Áúëãàðñêèÿò ëåêàðñêè ñúþç å íà ìíåíèå, ÷å äî òîçè ìîìåíò âúâ âñè÷êèòå ñè ðåäàêöèè ÷ë. 45, àë. 2 ÇÇÎ å ïðåäâèæäàë ïàêåòúò ìåäèöèíñêà ïîìîù äà áúäå ïðèåìàí ñ íàðåäáà íà ìèíèñòúðà íà çäðàâåîïàçâàíåòî. Ñàìîòî ðàçäåëÿíå íà ïàêåòà íà îñíîâåí è äîïúëíèòåëåí êðèå ïîòåíöèàëíà âúçìîæíîñò çà íàðóøàâàíå íà ïðàâîòî íà çäðàâå è òîâà å âàæíèÿò âúïðîñ, êîéòî ñëåäâà äà áúäå èçñëåäâàí îò ñúäà. Â õèïîòåçà íà ðàçäåëÿíå ñ öåë ïîäîáðÿâàíå äîñòúïà íà ïàöèåíòèòå äî êà÷åñòâåíà è íàâðåìåííà ïîìîù, ïðè çà÷èòàíå ðàâíîïðàâèåòî íà ãðàæäàíèòå, òîçè çàêîíîäàòåëåí àêò íå áè âëÿçúë â êîëèçèÿ ñ Êîíñòèòóöèÿòà, ìåæäóíàðîäíîòî ïðàâî è èçáðîåíèòå ìåæäóíàðîäíè äîãîâîðè, ïî êîèòî Áúëãàðèÿ å ñòðàíà. Ïðè óñëîâèå ÷å öåëòà å îãðàíè÷àâàíå íà áþäæåòíîòî âúçäåéñòâèå, òîåñò íà ðàçõîäâàíåòî íà ñðåäñòâàòà çà çäðàâå ïîñðåäñòâîì îòëàãàíåòî íà ìåäèöèíñêàòà ïîìîù â äîïúëíèòåëíèÿ ïàêåò íàïðåä âúâ âðåìåòî, òî òîçè àêò å â ñúñòîÿíèå äà ïîñòàâè â íåðàâíîñòîéíî ïîëîæåíèå îïðåäåëåíè ãðóïè ëèöà. Ðàçïîðåäáàòà íà ÷ë. 40, àë. 4à ÇÇÎ å ïðîòèâîêîíñòèòóöèîííà, òúé êàòî äúðæàâàòà ñúçäàâà çà ñåáå ñè ïðèâèëåãèðîâàíî ïîëîæåíèå, ïîçâîëÿâàùî é äà âíàñÿ â çàíèæåí ðàçìåð çäðàâíîîñèãóðèòåëíè âíîñêè çà ïîñî÷åíèòå â ÷ë. 40 ÇÇÎ êàòåãîðèè ëèöà, îñèãóðåíè çà íåéíà ñìåòêà.
Âèñøèÿò àäâîêàòñêè ñúâåò çàñòúïâà ñòàíîâèùåòî, ÷å îñïîðåíàòà ðàçïîðåäáà íà ÷ë. 45, àë. 2 ÇÇÎ ñå îòíàñÿ äî êëþ÷îâ ìîìåíò îò ñúäúðæàíèåòî íà çàäúëæèòåëíîòî çäðàâíî îñèãóðÿâàíå è íåãîâàòà íàé-ñúùåñòâåíà ÷àñò: äà îñèãóðè ïðàâîòî íà äîñòúïíà ìåäèöèíñêà ïîìîù êàòî èçðàç íà êîíñòèòóöèîííîòî ïðàâî íà çäðàâíî îñèãóðÿâàíå, êîåòî ïúê å îñíîâíàòà ôîðìà, â êîÿòî ñå ðåàëèçèðà êîíñòèòóöèîííîòî ïðàâî íà çäðàâå íà ãðàæäàíèòå ïî ÷ë. 52, àë. 1 îò Êîíñòèòóöèÿòà. Ðàçäåëÿíåòî íà äîñòúïíàòà ìåäèöèíñêà ïîìîù íà äâà ïàêåòà âîäè äî íåéíîòî ðàçäðîáÿâàíå, êàòî äâåòå é ÷àñòè, íàðå÷åíè ïàêåòè, ñå ñòåïåíóâàò ïî âàæíîñò íà îñíîâåí è äîïúëíèòåëåí è òîâà íàðóøàâà îñíîâíîòî êîíñòèòóöèîííî ïðàâî ïî ÷ë. 52, àë. 1 îò Êîíñòèòóöèÿòà. Ðàçäåëÿíåòî íà ïàêåòèòå íå ñúäúðæà ãàðàíöèè, ÷å äîñòúïíàòà ìåäèöèíñêà ïîìîù â ïîñî÷åíèÿ ñìèñúë ùå áúäå îñèãóðåíà è ñúçäàâà ðåàëíà îïàñíîñò, ÷å âúçïðèåòîòî â çàêîíà ðàçðåøåíèå å ïðîäèêòóâàíî îò ôèñêàëíè, à íå îò ñîöèàëíè ñúîáðàæåíèÿ. Îñïîðåíàòà ðàçïîðåäáà å ñ íåÿñíî è íåîïðåäåëåíî ñúäúðæàíèå, çàùîòî íå óñòàíîâÿâà êðèòåðèèòå çà èçâúðøâàíå íà ðàçäåëÿíåòî è ðàçïðåäåëåíèåòî íà äúëæèìàòà ìåäèöèíñêà ïîìîù, è âúçëàãà èçâúðøâàíåòî íà ðàçäåëåíèåòî íà íàé-íèñêèÿ ïî ñòåïåí ïîäçàêîíîâ íîðìàòèâåí àêò ïî ÷ë. 7 îò Çàêîíà çà íîðìàòèâíèòå àêòîâå (ÇÍÀ) (ÄÂ, áð. 27 îò 3.04.1973 ã.) – íàðåäáà íà ìèíèñòúðà íà çäðàâåîïàçâàíåòî. Íå å äîïóñòèìî òàêîâà âèñîêî ïî ðàíã è ñâúðçàíî ñ æèâîòà íà ãðàæäàíèòå îñíîâíî ïðàâî, êàêâîòî å êîíñòèòóöèîííîòî èì ïðàâî íà çäðàâå, äà áúäå ïðåäîñòàâåíî çà óðåæäàíå â ñúùåñòâåíàòà ÷àñò îò ñúäúðæàíèåòî ñè íà âåäîìñòâåí ïîäçàêîíîâ íîðìàòèâåí àêò. Äúðæàâàòà ÷ðåç çàêîíîäàòåëíèÿ ñè îðãàí å óñòàíîâèëà â ÷ë. 40, àë. 4à ÇÇÎ ïî-áëàãîïðèÿòíè ðàçðåøåíèÿ ïðè îïðåäåëÿíåòî è ïëàùàíåòî íà äúëæèìèòå çäðàâíîîñèãóðèòåëíè âíîñêè, êîèòî òÿ äúëæè êàòî îñèãóðèòåë íà ëèöàòà ïî ÷ë. 40, àë. 3 ÇÇÎ. Îòðèöàòåëíèòå ïîñëåäèöè îò ïðèëàãàíåòî íà îñïîðåíàòà ðàçïîðåäáà íå ñå èç÷åðïâàò ñàìî ñ íåðàâåíñòâîòî íà äúðæàâàòà êàòî îñèãóðèòåë ñ äðóãèòå îñèãóðèòåëè íà çäðàâíî îñèãóðÿâàíå, à òå ñå îòðàçÿâàò è íà ôèíàíñîâîòî îáåçïå÷àâàíå íà öÿëàòà ñèñòåìà íà çäðàâíîòî îñèãóðÿâàíå.
Àñîöèàöèÿòà íà äðóæåñòâàòà çà çäðàâíî çàñòðàõîâàíå èçëàãà ñúîáðàæåíèÿ, ÷å ñ èçìåíåíèåòî íà ÷ë. 45, àë. 2 ÇÇÎ ñå íàðóøàâà ïðèíöèïúò íà ðàâíîïîñòàâåíîñò íà áúëãàðñêèòå ãðàæäàíè ïðè ïîëçâàíåòî íà ãàðàíòèðàíîòî îò çàäúëæèòåëíîòî çäðàâíî îñèãóðÿâàíå áåçïëàòíî ìåäèöèíñêî îáñëóæâàíå è ñå ñúçäàâà ïðàâíà âúçìîæíîñò åäíà ÷àñò îò ãðàæäàíèòå ñ ïî-äîáðè ìàòåðèàëíè âúçìîæíîñòè äà çàïëàùàò çà ñâîåâðåìåííîòî èì ïðåäîñòàâÿíå íà íåîáõîäèìàòà ìåäèöèíñêà ïîìîù (ëè÷íî èëè ÷ðåç ñêëþ÷âàíå íà çàñòðàõîâêà), à îñòàíàëèòå äà ÷àêàò, äîêàòî ñå íàìåðè âúçìîæíîñò çà ëå÷åíèåòî èì, áåç äà çàïëàùàò äîïúëíèòåëíî çà íåãî. Ïðàâîòî íà ïîëçâàíå íà áåçïëàòíî ìåäèöèíñêî îáñëóæâàíå ñå óðåæäà íà ïðàêòèêà ñ íîðìàòèâåí àêò íà ìèíèñòúðà íà çäðàâåîïàçâàíåòî, à â ñëó÷àèòå íà ïîïàäàíå íà çàáîëÿâàíåòî â "äîïúëíèòåëíèÿ" ïàêåò ãðàæäàíèòå ùå çàïëàùàò äâà ïúòè ëå÷åíèåòî ñè – ÷ðåç çàäúëæåíèåòî ñè äà âíàñÿò ëè÷íèòå ñè âíîñêè ïî çàäúëæèòåëíîòî çäðàâíî îñèãóðÿâàíå è âòîðè ïúò ùå áúäàò ïðèíóäåíè äà çàïëàòÿò çà íåãî, êîãàòî íå èñêàò äà ÷àêàò, è òî ïî öåíè, ñâîáîäíî îïðåäåëåíè îò âñÿêî ëå÷åáíî çàâåäåíèå. Çàêëþ÷àâà, ÷å ñ èçìåíåíèåòî íà ÷ë. 45, àë. 2 ÇÇÎ íà ïðàêòèêà ñå öåëè äà ñå óçàêîíÿò ëèìèòèòå íà ñðåäñòâàòà, êîèòî ÍÇÎÊ íàëàãà íà ëå÷åáíèòå çàâåäåíèÿ çà áîëíè÷íà ïîìîù, è äà ñå óçàêîíè ïðèíóäàòà ïàöèåíòúò äà çàïëàùà çà ñâîåòî ëå÷åíèå.
Êîíñòèòóöèîííèÿò ñúä, êàòî îáñúäè óñòàíîâåíèòå ïî äåëîòî ôàêòè, äîâîäèòå â èñêàíåòî è ñúîáðàæåíèÿòà â ñòàíîâèùàòà íà çàèíòåðåñîâàíèòå ñòðàíè, ïðèå ñëåäíîòî:
². Îòíîñíî èñêàíåòî ïî ÷ë. 45, àë. 2 ÇÇÎ:
Â ðåäàêöèÿòà ïðåäè èçâúðøåíîòî èçìåíåíèå ñúñ ÇÈÄ ÇÇÎ (ÄÂ, áð. 48 îò 27.06.2015 ã.) ðàçïîðåäáàòà íà ÷ë. 45, àë. 2 ÇÇÎ îïðåäåëÿ öÿëàòà ìåäèöèíñêà ïîìîù ïî àë. 1, ñ èçêëþ÷åíèå íà ò. 11, 12 è 15, êàòî îñíîâåí ïàêåò, ãàðàíòèðàí îò áþäæåòà íà ÍÇÎÊ, è äåëåãèðà íà ìèíèñòúðà íà çäðàâåîïàçâàíåòî îïðåäåëÿíåòî ìó ñ íàðåäáà. Ëåãàëíîòî îïðåäåëåíèå íà ïîíÿòèåòî "îñíîâåí" ïàêåò ïî ñìèñúëà íà Çàêîíà çà çäðàâíîòî îñèãóðÿâàíå â ðåäàêöèÿòà ïðåäè ïîñî÷åíîòî èçìåíåíèå ñå ñúäúðæà â § 1, ò. 2 îò äîïúëíèòåëíèòå ðàçïîðåäáè íà çàêîíà è ïðåäñòàâëÿâà îïðåäåëåíè ïî âèä è îáõâàò äåéíîñòè, ïî îòäåëíè ñïåöèàëíîñòè, äåéíîñòè çà ëå÷åíèå íà îïðåäåëåíè çàáîëÿâàíèÿ èëè íà ãðóïà çàáîëÿâàíèÿ, êîèòî ñà äîñòúïíè çà âñè÷êè çäðàâíîîñèãóðåíè ëèöà â îáåì, ïðè óñëîâèÿ è ïî ðåä, îïðåäåëåíè â Íàöèîíàëíèÿ ðàìêîâ äîãîâîð.
Â îñïîðåíàòà ðàçïîðåäáà íà ÷ë. 45, àë. 2 ÇÇÎ ñëåä èçìåíåíèåòî é, èçâúðøåíî ñ § 10, ò. 2 ÇÈÄ ÇÇÎ (ÄÂ, áð. 48 îò 2015 ã.), â èçðå÷åíèå ïúðâî äóìàòà "îñíîâåí" å çàëè÷åíà, à â èçðå÷åíèå âòîðî ñå ïðåäâèæäà ïàêåòúò äà å îñíîâåí è äîïúëíèòåëåí è äà ñå îïðåäåëÿ ñ íàðåäáà íà ìèíèñòúðà íà çäðàâåîïàçâàíåòî, êîÿòî äà ñå àêòóàëèçèðà âåäíúæ ãîäèøíî â ñðîê äî 31 îêòîìâðè íà ñúîòâåòíàòà ãîäèíà. Åäíîâðåìåííî ñ òîâà íàâñÿêúäå â Çàêîíà çà çäðàâíîòî îñèãóðÿâàíå, âêëþ÷èòåëíî è â § 1, ò. 2 ÄÐ ÇÇÎ, äóìàòà "îñíîâåí" ïðåä äóìàòà "ïàêåò" å çàëè÷åíà, áåç äà ñà äàäåíè ëåãàëíè îïðåäåëåíèÿ íà íîâîñúçäàäåíèòå "îñíîâåí" è "äîïúëíèòåëåí" ïàêåò, êîèòî äà äàäàò ïðåäñòàâà êàêâî å ñúùíîñòíîòî èì ñúäúðæàíèå è êàêâà å ðàçëèêàòà ìåæäó òÿõ. Êàêòî â îñïîðåíèÿ ÷ë. 45, àë. 2 ÇÇÎ, òàêà è â öåëèÿ çàêîí íå ñå ñúäúðæàò ðàçãðàíè÷èòåëíèòå êðèòåðèè ìåæäó äâàòà ïàêåòà, íå å ïîñî÷åíà ðàçëèêàòà ìåæäó òÿõ, â êîè ñëó÷àè îñèãóðåíèòå ëèöà ùå èìàò ïðàâî äà ïîëçâàò äåéíîñòè îò ìåäèöèíñêàòà ïîìîù, âêëþ÷åíà â "îñíîâíèÿ" ïàêåò, à â êîè ñëó÷àè ùå "ïîïàäàò" â "äîïúëíèòåëíèÿ" ïàêåò, êàêòî è ïî êàêúâ íà÷èí è ïðè êàêâè îáñòîÿòåëñòâà òå ùå ïðåìèíàâàò îò åäèíèÿ ïàêåò â äðóãèÿ. Íà ïðàêòèêà ÷ë. 45, àë. 2 ÇÇÎ äàâà ñàìî íàèìåíîâàíèÿòà íà íîâèòå ïàêåòè áåç óðåäáà íà ñúäúðæàíèåòî èì. Íà çàêîíîâî íèâî îñòàâà íåÿñíî êàêâè ùå áúäàò ïîñëåäèöèòå çà îñèãóðåíèòå ëèöà.
Â ìîòèâèòå íà çàêîíîïðîåêòà çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà Çàêîíà çà çäðàâíîòî îñèãóðÿâàíå ¹ 502-01-13, âíåñåí îò Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò â 43-îòî Íàðîäíî ñúáðàíèå íà 2.02.2015 ã., å ïîñî÷åíî ñàìî, ÷å ïàêåòúò îò ìåäèöèíñêè óñëóãè, êîéòî çàïëàùà ÍÇÎÊ, ñå ðàçäåëÿ íà îñíîâåí è äîïúëíèòåëåí, à êîíêðåòíèòå ìåäèöèíñêè äåéíîñòè, êîèòî ùå ñå âêëþ÷àò â ïàêåòèòå, ùå ïðîäúëæàò äà ñå ðåãëàìåíòèðàò ñ íàðåäáà íà ìèíèñòúðà íà çäðàâåîïàçâàíåòî.
Ôàêòúò, ÷å êúì ìîìåíòà íà èçìåíåíèåòî íà îñïîðåíèÿ ÷ë. 45, àë. 2 ÇÇÎ íÿìà ÿñíîòà îòíîñíî ðàçãðàíè÷èòåëíèÿ êðèòåðèé ìåæäó ïàêåòèòå, ñå óñòàíîâÿâà è îò § 41 ÇÈÄ ÇÇÎ (ÄÂ, áð. 48 îò 2015 ã.), ñúãëàñíî êîéòî äî îïðåäåëÿíåòî íà îñíîâåí è äîïúëíèòåëåí ïàêåò ïî ðåäà íà ÷ë. 45, àë. 2 ÇÇÎ ñå ïðèëàãà îñíîâíèÿò ïàêåò, äåéñòâàù êúì âëèçàíå â ñèëà íà òîçè çàêîí.
Êðèòåðèèòå çà ðàçäåëÿíåòî íà åäèííèÿ îñíîâåí ïàêåò íà äâà íîâè ïàêåòà íå ñà èçÿñ- íåíè è â äåáàòèòå îò ïëåíàðíèòå çàñåäàíèÿ íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ïðè îáñúæäàíå íà çàêîíîïðîåêòà íà 18 è 19 ìàðò è íà 3, 4 è 16 þíè 2015 ã., âèäíî îò ñòåíîãðàôñêèòå äíåâíèöè.
Íàðåäáà ¹ 11 îò 9.12.2015 ã. íà ìèíèñòúðà íà çäðàâåîïàçâàíåòî çà îïðåäåëÿíå íà ïàêåòà îò çäðàâíè äåéíîñòè, ãàðàíòèðàí îò áþäæåòà íà ÍÇÎÊ (îáí., ÄÂ, áð. 98 îò 15.12.2015 ã. è áð. 99 îò 16.12.2015 ã.), ñúùî íå ñúäúðæà êðèòåðèè çà ðàçäåëåíèå íà ìåäèöèíñêèòå äåéíîñòè ìåæäó îñíîâíèÿ è äîïúëíèòåëíèÿ ïàêåò. Åäèíñòâåíàòà ïîñî÷åíà ðàçëèêà å, ÷å äåéíîñòèòå îò îñíîâíèÿ ïàêåò ïî àë. 1 ñå ïëàíèðàò çà èçïúëíåíèå áåç îòëàãàíå âúâ âðåìåòî (÷ë. 1, àë. 2), äîêàòî äåéíîñòèòå îò äîïúëíèòåëíèÿ ïàêåò ïî ñúùàòà àëèíåÿ â çàâèñèìîñò îò ñúñòîÿíèåòî íà ïàöèåíòà ïî ìåäèöèíñêà ïðåöåíêà ìîãàò äà áúäàò ïëàíèðàíè çà èçïúëíåíèå èëè ïðåîöåíêà ñ îòëàãàíå âúâ âðåìåòî, íî íå ïî-êúñíî îò äâà ìåñåöà (÷ë. 1, àë. 3 îò íàðåäáàòà).
Äîïúëíèòåëíèÿò ïàêåò çäðàâíè äåéíîñòè èìà ñâîåòî ìÿñòî è â îäîáðåíàòà îò Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò íà 18.02.2015 ã. Êîíöåïöèÿ "Öåëè çà çäðàâå 2020", ñïîðåä êîÿòî, ïðåäâèä åôåêòèâíîòî ðàçõîäâàíå íà ñðåäñòâàòà çà çäðàâå, ñå íàëàãà ïðåãðóïèðàíå íà ôèíàíñîâèòå ðåñóðñè, êàòî ñå ïðåäâèäè è äîïúëíèòåëåí ïàêåò çäðàâíè äåéíîñòè, çàïëàùàíè îò ÍÇÎÊ, êîèòî äà ïîçâîëÿò ïëàíèðàíå ÷ðåç ëèñòà íà ÷àêàùèòå. È â Ïðèîðèòåò 2, Ïîëèòèêà 2.1 îò Íàöèîíàëíàòà çäðàâíà ñòðàòåãèÿ íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå (ÄÂ, áð. 101 îò 22.12.2015 ã.) å ïîñî÷åíî, ÷å åôåêòèâíîòî ðàçõîäâàíå íà ñðåäñòâàòà çà çäðàâå íàëàãà ñòðàòåãè÷åñêî ðàçïðåäåëåíèå íà ðåñóðñèòå: ïî ïàêåòè çäðàâíè äåéíîñòè; ïî âèäîâå ìåäèöèíñêà ïîìîù; ïî âèäîâå çäðàâíîîñèãóðåíè ëèöà è èçòî÷íèöè íà çäðàâíîîñèãóðèòåëíèòå ïëàùàíèÿ, êàòî â äîïúëíèòåëíèÿ ïàêåò íà çäðàâíîîñèãóðåíèòå ëèöà ùå áúäàò îñèãóðåíè âúçìîæíîñò è ïðàâî íà èçáîð äà ïîëçâàò çäðàâíè óñëóãè èçâúí ðåãëàìåíòèðàíèÿ ðåä ÷ðåç äîãîâîð çà ìåäèöèíñêà çàñòðàõîâêà.
Âÿðíî å ðàçáèðàíåòî, ÷å â ïàêåòèòå ïî ÷ë. 45, àë. 2 ÇÇÎ ñå âêëþ÷âàò íå áîëåñòè, à ìåäèöèíñêèòå äåéíîñòè ïî àëèíåÿ ïúðâà íà ÷ë. 45 ÇÇÎ (ñ èçêëþ÷åíèå íà ò. 11, 12 è 15). Ñúãëàñíî ïîñëåäíàòà ìåäèöèíñêèòå è äåíòàëíèòå äåéíîñòè, èçâúíáîëíè÷íàòà è áîëíè÷íàòà ìåäèöèíñêà ïîìîù çà äèàãíîñòèêà è ëå÷åíèå ñå ñâúðçâàò îò çàêîíà ñúñ çàáîëÿâàíåòî íà îñèãóðåíîòî ëèöå, à íå ñ áîëåñòíîòî ìó ñúñòîÿíèå, êàêòî ñå ñî÷è â íÿêîè îò ñòàíîâèùàòà (Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò, ìèíèñòúðà íà çäðàâåîïàçâàíåòî, ÍÇÎÊ). Çàáîëÿâàíåòî å äèíàìè÷åí, íåïðåêúñíàò ïðîöåñ íà ïðîìÿíà íà ðàçëè÷íè ñúñòîÿíèÿ, êîéòî ïðåìèíàâà ïðåç ñòàäèè íà âúçíèêâàíå, ïðîòè÷àíå, ëå÷åíèå è èçëåêóâàíå, äîêàòî çäðàâîñëîâíîòî ñúñòîÿíèå å ñàìî ïðåõîäåí, êðàòúê è èçìåðèì ìîìåíò îò ïðîöåñà íà çàáîëÿâàíåòî.
Ñúùåñòâóâàùàòà â çàêîíà íåÿñíîòà îòíîñíî êðèòåðèèòå çà ðàçãðàíè÷åíèå íà ïàêåòèòå è ïîñëåäèöèòå îò òîâà ïðåäîïðåäåëÿ è íåïúëíîòàòà íà óðåäáàòà îòíîñíî ôèíàíñîâîòî îáåçïå÷àâàíå íà ìåäèöèíñêèòå äåéíîñòè è îñîáåíî çà äîïúëíèòåëíèÿ ïàêåò. Òîâà âîäè äî çàòðóäíåíèÿ íà ãðàæäàíèòå äà ñå îðèåíòèðàò â óðåäáàòà è äà óïðàæíÿâàò ïðàâîòî ñè íà çäðàâíî îñèãóðÿâàíå è íà èçïúëíèòåëèòå íà ìåäèöèíñêà ïîìîù, êîèòî òðÿáâà äà ïðèëàãàò ïàêåòèòå. Ïàê â ðåçóëòàò îò íåÿñíîòàòà íà îñïîðåíàòà ðàçïîðåäáà èñêàíåòî íà âíîñèòåëèòå è ÷àñò îò ñòàíîâèùàòà ñúäúðæàò ðàçëè÷íè ìíåíèÿ è çàêëþ÷åíèÿ, êîèòî èçõîæäàò îò ïðåäïîëîæåíèÿ îòíîñíî ðàçãðàíè÷èòåëíèòå êðèòåðèè ìåæäó äâàòà ïàêåòà ìåäèöèíñêà ïîìîù.
Ïðàâàòà íà ãðàæäàíèòå íà äîñòúïíà ìåäèöèíñêà ïîìîù ÷ðåç çäðàâíî îñèãóðÿâàíå è áåçïëàòíî ïîëçâàíå íà ìåäèöèíñêî îáñëóæâàíå ñà îñíîâíè êîíñòèòóöèîííè ïðàâà è ñà íåîòìåíèìè ñúãëàñíî ðàçïîðåäáàòà íà ÷ë. 57, àë. 1 îò Êîíñòèòóöèÿòà, êàêòî âå÷å ñå å ïðîèçíåñúë Êîíñòèòóöèîííèÿò ñúä ñ Ðåøåíèå ¹ 8 îò 2.04.1998 ã. ïî ê. ä. ¹ 3 îò 1998 ã. çà òúëêóâàíå íà ÷ë. 52, àë. 1 îò Êîíñòèòóöèÿòà. Ïðàâîòî íà çäðàâíî îñèãóðÿâàíå å îñíîâíî ïðàâî è òîâà ñå îïðåäåëÿ îò êîíñòèòóöèîííàòà ìó óðåäáà è îò çíà÷åíèåòî ìó çà æèâîòà íà ãðàæäàíèòå (âæ. Ðåøåíèå ¹ 8 îò 14.07.2012 ã. ïî ê. ä. ¹ 16 îò 2011 ã.).
Ïðàâîòî íà çäðàâíî îñèãóðÿâàíå å óðåäåíî â ÷ë. 52, àë. 1 îò Êîíñòèòóöèÿòà, ñúãëàñíî êîéòî ãðàæäàíèòå èìàò ïðàâî íà çäðàâíî îñèãóðÿâàíå, ãàðàíòèðàùî èì äîñòúïíà ìåäèöèíñêà ïîìîù, è íà áåçïëàòíî ïîëçâàíå íà ìåäèöèíñêî îáñëóæâàíå ïðè óñëîâèÿ è ïî ðåä, îïðåäåëåíè ñúñ çàêîí. Êîíñòèòóöèîííàòà ðàçïîðåäáà èçõîæäà îò ïðàâîòî íà çäðàâå êàòî îñíîâíî ïðàâî íà ãðàæäàíèòå, ìàêàð äà íå ãî ôîðìóëèðà èçðè÷íî, è ïðåäîñòàâÿ óðåäáàòà íà íà÷èíà íà çäðàâíî îñèãóðÿâàíå, íà âèäîâåòå îñèãóðÿâàíå, íà ðàçìåðà íà çäðàâíîîñèãóðèòåëíàòà âíîñêà, íà îñèãóðèòåëíàòà áàçà, íà îñèãóðèòåëíèÿ äîõîä è íà äðóãè ïðàâèëà äà ñå óðåäÿò â çàêîíè. Çàêîíîäàòåëÿò ïðåöåíÿâà ïî öåëåñúîáðàçíîñò êàêâà ñèñòåìà íà çäðàâíî îñèãóðÿâàíå äà ïðèåìå è íà êàêâè ïðèíöèïè òî ùå ñå îñúùåñòâÿâà â ñúîòâåòñòâèå ñ êîíñòèòóöèîííèòå íîðìè. Òîé ìîæå äà äàäå åäíî èëè äðóãî êîíêðåòíî ðàçðåøåíèå ïî öåëåñúîáðàçíîñò, ñòèãà òî äà íå å â íåñúîòâåòñòâèå ñ ïðèíöèïèòå íà Îñíîâíèÿ çàêîí (âæ. Ðåøåíèå ¹ 10 îò 13.09.2012 ã. ïî ê. ä. ¹ 15 îò 2011 ã.). Çàêîíîäàòåëÿò ìîæå ïî öåëåñúîáðàçíîñò ïðè çàäúëæèòåëíîòî çäðàâíî îñèãóðÿâàíå äà îïðåäåëÿ îáåìà íà ìåäèöèíñêàòà ïîìîù, ãàðàíòèðàíà îò áþäæåòà íà ÍÇÎÊ, è íåéíîòî ðàçäåëÿíå â åäèí èëè ïîâå÷å ïàêåòè, äîêîëêîòî íå ñå íàðóøàâàò ïðèíöèïè è ðàçïîðåäáè íà Îñíîâíèÿ çàêîí. Óñòàíîâÿâàíåòî íà óñëîâèÿ è ðåä çà çàïëàùàíå íà ìåäèöèíñêàòà ïîìîù ïî èçáîð íà ïàöèåíòà â íèêàêúâ ñëó÷àé íå îòìåíÿ è íå íàêúðíÿâà îñíîâíèòå êîíñòèòóöèîííè ïðàâà íà ãðàæäàíèòå, ïðîêëàìèðàíè ñ ÷ë. 52, àë. 1 îò Êîíñòèòóöèÿòà (â òîçè ñìèñúë Ðåøåíèå ¹ 8 îò 2.04.1998 ã. ïî ê. ä. ¹ 3 îò 1998 ã. çà òúëêóâàíå íà ÷ë. 52, àë. 1 îò Êîíñòèòóöèÿòà).
Îò êîíñòèòóöèîííàòà ðàçïîðåäáà íà ÷ë. 52, àë. 1 ñå íàëàãà èçâîäúò, ÷å îñíîâíèòå îáùåñòâåíè îòíîøåíèÿ, ñâúðçàíè ñ ïðàâîòî íà çäðàâíî îñèãóðÿâàíå, òðÿáâà äà áúäàò óðåäåíè ñúñ çàêîí. Îñíîâíèÿò çàêîí èçðè÷íî âúçëàãà íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå óðåæäàíåòî íà óñëîâèÿòà è ðåäà äà ñòàâà ñúñ çàêîí, à íå ñ ïîäçàêîíîâ íîðìàòèâåí àêò, è òî ñ íàðåäáà íà åäíîëè÷åí äúðæàâåí îðãàí. Îñíîâíèòå îáùåñòâåíè îòíîøåíèÿ òðÿáâà äà ñå óðåæäàò ñúñ çàêîí. Â ñëó÷àÿ óðåäáàòà èì ñ ïîäçàêîíîâ íîðìàòèâåí àêò, ñ ïðåäâèäåíàòà çà ïðúâ ïúò âúçìîæíîñò çà åæåãîäíî àêòóàëèçèðàíå, ïðàâè óðåäáàòà âðåìåííà, íåñòàáèëíà è íåòðàéíà. Ñèñòåìàòà íà çàäúëæèòåëíîòî çäðàâíî îñèãóðÿâàíå, îñúùåñòâÿâàíî íà ïðèíöèïà íà ñîëèäàðíîñò, ñëåäâà äà ñúäúðæà ÿñíè ïðàâèëà â çàêîíà, çà äà ñå ãàðàíòèðàò ñòàáèëíîñò è ïðåäâèäèìîñò íà ïðàâíàòà óðåäáà è çàùèòà íà îñíîâíîòî ïðàâî íà ãðàæäàíèòå íà çäðàâíî îñèãóðÿâàíå. Â ñëó÷àÿ êîíñòèòóöèîííîòî èçèñêâàíå çà óðåæäàíå íà çàêîíîâî íèâî íà óñëîâèÿòà è ðåäà çà îñèãóðÿâàíå íà äîñòúïíà ìåäèöèíñêà ïîìîù å îñòàíàëî èçöÿëî íåèçïúëíåíî, çàùîòî ëèïñâà óðåäáà íà êðèòåðèèòå çà âúâåæäàíå íà äâà ðàçëè÷íè ïàêåòà.
Îñíîâíèòå çà ïðåäìåòà íà ðåãóëèðàíîòî ïðàâî îòíîøåíèÿ â ñëó÷àÿ ñà ïðàâîòî íà çäðàâíî îñèãóðÿâàíå è äîñòúïíà ìåäèöèíñêà ïîìîù. Êðèòåðèèòå, ïî êîèòî ñå ôîðìèðà ñúäúðæàíèåòî íà îñíîâíèÿ è äîïúëíèòåëíèÿ ïàêåò, òîåñò íà ñàìàòà ðåàëèçàöèÿ íà ïðàâîòî íà çäðàâíî îñèãóðÿâàíå, ïðèíàäëåæàò êúì êàòåãîðèÿòà îñíîâíè îáùåñòâåíè îòíîøåíèÿ, ïðåäìåò íà ðåãóëèðàíå ñàìî ñúñ çàêîí. Ðàçãðàíè÷èòåëíèòå êðèòåðèè ìåæäó ïðåäîñòàâÿíèòå ïàêåòè ìåäèöèíñêà ïîìîù òðÿáâà äà ñå óðåäåíè â çàêîíà è åäâà ñëåä î÷åðòàâàíå íà çàêîíîâàòà ðàìêà òå ìîãàò äà ñå äåòàéëèçèðàò è êîíêðåòèçèðàò â ïîäçàêîíîâ íîðìàòèâåí àêò.
Êàêòî ìíîãîêðàòíî å ïîä÷åðòàâàë Êîíñòèòóöèîííèÿò ñúä, Íàðîäíîòî ñúáðàíèå, íà êîåòî Êîíñòèòóöèÿòà âúçëàãà óðåæäàíåòî ñúñ çàêîí íà îïðåäåëåíè îñíîâíè îáùåñòâåíè îòíîøåíèÿ, íå ìîæå äà äåëåãèðà íà îðãàí íà èçïúëíèòåëíàòà âëàñò äà óðåäè ñ ïîäçàêîíîâ íîðìàòèâåí àêò îáùåñòâåíè îòíîøåíèÿ, çà êîèòî íà êîíñòèòóöèîííî íèâî (÷ë. 52, àë. 1) å ïðåäâèäåíî äà áúäàò ïðåäìåò ñàìî íà çàêîíîäàòåëíà óðåäáà. Ëèïñàòà íà çàêîíîâà óðåäáà íà îñíîâíè îáùåñòâåíè îòíîøåíèÿ ïðîòèâîðå÷è è íà ïðèíöèïà çà ðàçäåëåíèå íà âëàñòèòå ïî ÷ë. 8 îò Êîíñòèòóöèÿòà, òúé êàòî ñå âúçëàãà íà îðãàí íà èçïúëíèòåëíàòà âëàñò äà îñúùåñòâè äåéíîñò, êîÿòî å îò êîìïåòåíòíîñòòà íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå. Áåç äà ñà ïîñî÷åíè äîðè è â íàé-ñõåìàòè÷åí âèä îñíîâíèòå ñúùíîñòíè õàðàêòåðèñòèêè íà "îñíîâíèÿ" è "äîïúëíèòåëíèÿ" ïàêåò, ñ îñïîðåíîòî èçìåíåíèå íà ÷ë. 45, àë. 2 ÇÇÎ äèðåêòíî ñå ïðîãëàñÿâà ðàçäåëÿíåòî íà ò.íàð. ïàêåò íà äâà îòäåëíè. Çàêîíúò íå âúâåæäà êðèòåðèèòå, âúç îñíîâà íà êîèòî îñèãóðåíèòå ãðàæäàíè ìîãàò äà ïîëçâàò ïðè íåîáõîäèìîñò íÿêîé îò ïàêåòèòå èëè ïðåìèíàâàíåòî îò åäèí ïàêåò â äðóã. Â äåéñòâèòåëíîñò èìåííî òîâà ñà óñëîâèÿòà è ðåäúò, ïî êîèòî ãðàæäàíèòå ìîãàò äà ïîëó÷àò íóæíàòà ìåäèöèíñêà ïîìîù, è çà òåçè êðèòåðèè Êîíñòèòóöèÿòà â ÷ë. 52, àë. 1 èçðè÷íî èçèñêâà óðåäáà íà íèâî çàêîí. Çàêîíîäàòåëíàòà ïðàçíîòà íå ìîæå äà áúäå çàïúëíåíà îò ïîäçàêîíîâ íîðìàòèâåí àêò, ñòðàòåãèÿ èëè êîíöåïöèÿ. Ïðèåòîòî çàêîíîäàòåëíî ðåøåíèå çà äèðåêòíîòî âúçëàãàíå íà ïîäçàêîíîâà íîðìîòâîð÷åñêà êîìïåòåíòíîñò íà ìèíèñòúðà íà çäðàâåîïàçâàíåòî îòíîñíî ìàòåðèÿ, êîÿòî ïîäëåæè íà ðåãëàìåíòàöèÿ åäèíñòâåíî ñúñ çàêîí, íå óäîâëåòâîðÿâà êîíñòèòóöèîííèòå èçèñêâàíèÿ íà ÷ë. 8 è ÷ë. 52, àë. 1 îò Êîíñòèòóöèÿòà è íà òåçè îñíîâàíèÿ ñëåäâà äà áúäå îáÿâåíà çà ïðîòèâîêîíñòèòóöèîííà.
Ñúäúò íå ñïîäåëÿ ðàçáèðàíåòî, ÷å êðèòåðèèòå çà ðàçäåëÿíå íà äâà ïàêåòà è ïîñëåäèöèòå îò òîâà å íåâúçìîæíî äà áúäàò óðåäåíè â çàêîí ïîðàäè äèíàìè÷íîñò íà ìàòåðèÿòà è òîâà òðÿáâà äà ñòàíå ñ íàðåäáà, êàòî ïðåäèìñòâî íà êîÿòî, ïðè òîâà, ñå èçòúêâà âúâåäåíàòà çà ïðúâ ïúò âúçìîæíîñò åæåãîäíî äà áúäå àêòóàëèçèðàíà îò èçäàòåëÿ é. Íåùî ïîâå÷å, ñëåä êàòî óðåäáàòà ìîæå äà ñå èçâúðøè åäíîëè÷íî îò ìèíèñòúðà íà çäðàâåîïàçâàíåòî ñ íàðåäáà, íà îùå ïî-ãîëÿìî îñíîâàíèå òÿ ìîæå ñà ñå èçâúðøè â ñèíòåçèðàí âèä îò ïàðëàìåíòà. Ìàòåðèÿòà, ñâúðçàíà ñ îñíîâíîòî ïðàâî íà ãðàæäàíèòå íà äîñòúïíà ìåäèöèíñêà ïîìîù, íå å ïî-äèíàìè÷íà îò ìàòåðèèòå, ñâúðçàíè ñ îñòàíàëèòå îñíîâíè ïðàâà, çà äà å íàëèöå èçêëþ÷åíèå, êîåòî äà íàëàãà ïîäçàêîíîâà óðåäáà.
Ñúäúò íå íàìèðà çà ïðàâèëíî è òâúðäåíèåòî, ÷å îáõâàòúò íà çäðàâíàòà ïîìîù å ðåãëàìåíòèðàí íà çàêîíîâî íèâî â ÷ë. 45, àë. 1 ÇÇÎ, à äåëåãàöèÿòà íà ìèíèñòúðà íà çäðàâåîïàçâàíåòî å äà îïðåäåëè êîíêðåòíîòî ñúäúðæàíèå íà çäðàâíàòà ïîìîù. Âèäîâåòå ìåäèöèíñêà ïîìîù ñà áëàíêåòíî èçáðîåíè â ÷ë. 45, àë. 1 ÇÇÎ, íî îò òîâà íå ñëåäâà, ÷å îáùåñòâåíèòå îòíîøåíèÿ, ñâúðçàíè ñ äîñòúïíîñòòà íà çäðàâíàòà ïîìîù è ðàâíèÿ äîñòúï íà ãðàæäàíèòå, ñà óðåäåíè ñúñ çàêîí, è òî èìåííî â òàçè àëèíåÿ. Â èñêàíåòî ñå îñïîðâà èçìåíåíèåòî â ÷ë. 45, àë. 2 ÇÇÎ îòíîñíî ñúçäàâàíåòî íà äâà íîâè ïàêåòà, à íå âèäîâåòå ìåäèöèíñêà ïîìîù ïî ÷ë. 45, àë. 1 ÇÇÎ. Îò ôàêòà, ÷å âèäîâåòå ìåäèöèíñêà ïîìîù èìàò çàêîíîâà óðåäáà, íå ñëåäâà, ÷å îñèãóðåíèòå ëèöà, ïîïàäíàëè â "îñíîâíèÿ" èëè "äîïúëíèòåëíèÿ" ïàêåò, ùå ïîëó÷àò äîñòúïíà ìåäèöèíñêà ïîìîù ïî ñìèñúëà íà ÷ë. 52, àë. 1 îò Êîíñòèòóöèÿòà – âúçìîæíîñò çà ëå÷åíèå íà âñè÷êè ãðàæäàíè è çàïëàùàíå íà öåíàòà ìó îò îñèãóðèòåëíèÿ îðãàí (ÍÇÎÊ) â ñëó÷àé íà çàáîëÿâàíå è ðàâíè óñëîâèÿ è åäíàêâè âúçìîæíîñòè çà âñè÷êè ãðàæäàíè çà ïîëçâàíå íà ëå÷åíèå (âæ. Ðåøåíèå ¹ 32 îò 26.11.1998 ã. ïî ê. ä. ¹ 29 îò 1998 ã.).
Êîíñòèòóöèîííèÿò ñúä íå ñïîäåëÿ ñòàíîâèùåòî, ÷å äîñåãà ïàêåòúò ìåäèöèíñêà ïîìîù å óðåæäàí ñ íàðåäáà íà ìèíèñòúðà íà çäðàâåîïàçâàíåòî, ïîðàäè êîåòî ïîäõîäúò íå å íîâ è å â ñúîòâåòñòâèå ñ Îñíîâíèÿ çàêîí. Êîãàòî ïàêåòúò å ñàìî åäèí (îñíîâåí) è § 1, ò. 2 ÄÐ ÇÇÎ äåôèíèðà ñúäúðæàíèåòî ìó, íÿìà íåîáõîäèìîñò çàêîíúò äà îáîñíîâàâà ðàçëèêè ñ äðóãè ïàêåòè.
Òâúðäåíèÿòà â íÿêîè îò ñòàíîâèùàòà, ÷å íàðåäáàòà íà ìèíèñòúðà íà çäðàâåîïàçâàíåòî ïîäëåæè íà ñúäåáåí êîíòðîë, ïîðàäè êîåòî íÿìà íàðóøåíèå íà ÷ë. 52, àë. 1 îò Îñíîâíèÿ çàêîí, íå ñå ñïîäåëÿò îò ñúäà. Ïðè îñïîðâàíå ïî ðåäà íà ÷ë. 185 è ñë. îò Àäìèíèñòðàòèâíîïðîöåñóàëíèÿ êîäåêñ ïðåä Âúðõîâíèÿ àäìèíèñòðàòèâåí ñúä èçöÿëî èëè ÷àñòè÷íî íà Íàðåäáà ¹ 11 îò 9.12.2015 ã. íà ìèíèñòúðà íà çäðàâåîïàçâàíåòî ñúäúò íÿìà äà ìîæå äà ïðîâåðè íåéíàòà âàëèäíîñò è çàêîíîñúîáðàçíîñò ïîðàäè ëèïñàòà íà çàêîíîâî íèâî íà ñúùíîñòíîòî ñúäúðæàíèå íà ïàêåòèòå ìåäèöèíñêà ïîìîù, êîåòî íà ïðàêòèêà âîäè äî èçêëþ÷âàíå íà ñúäåáíèÿ êîíòðîë âúðõó íàðåäáàòà.
Îñïîðåíàòà ðàçïîðåäáà ïðîòèâîðå÷è è íà ïðèíöèïà íà ïðàâîâàòà äúðæàâà ïî ÷ë. 4, àë. 1 îò Êîíñòèòóöèÿòà. Ïðàâèëîòî íà ñî÷åíàòà êîíñòèòóöèîííà ðàçïîðåäáà äúðæàâàòà äà ñå óïðàâëÿâà ñïîðåä Êîíñòèòóöèÿòà è çàêîíèòå íà ñòðàíàòà å îñíîâíî íà÷àëî íà êîíñòèòóöèîííèÿ ðåä, îñíîâàòà íà ïðàâíîòî ðåãóëèðàíå íà âñè÷êè îáùåñòâåíè îòíîøåíèÿ. Òî ìîæå äà ñå ñïàçè ñàìî àêî ñúäúðæàùèòå ñå â íîðìàòèâíèòå àêòîâå ðàçïîðåäáè ñà ÿñíè, òî÷íè è íåïðîòèâîðå÷èâè, çàùîòî â ïðîòèâåí ñëó÷àé òå íå áèõà ìîãëè äà ðåãóëèðàò îñíîâíèòå îáùåñòâåíè îòíîøåíèÿ (â òîçè ñìèñúë âæ. Ðåøåíèå ¹ 9 îò 1994 ã. ïî ê. ä. ¹ 11 îò 1994 ã.; Ðåøåíèå ¹ 5 îò 2002 ã. ïî ê. ä. ¹ 5 îò 2002 ã.; Ðåøåíèå ¹ 4 îò 2010 ã. ïî ê. ä. ¹ 1 îò 2010 ã.; Ðåøåíèå ¹ 8 îò 2012 ã. ïî ê. ä. ¹ 16 îò 2011 ã.).
Èçèñêâàíåòî íà ÷ë. 52, àë. 1 îò Êîíñòèòóöèÿòà íå å ñàìîöåëíî, äîêîëêîòî å îáâúðçàíî è ñúñ ñúáëþäàâàíåòî íà êîíñòèòóöèîííèÿ ïðèíöèï íà ïðàâîâàòà äúðæàâà ïî ÷ë. 4, àë. 1. Êàñàå ñå çà îñèãóðÿâàíåòî íà äúëæèìàòà ïðàâíà ñèãóðíîñò, ïðåäâèäèìîñò è ãàðàíöèè çà ñïàçâàíåòî íà îñíîâíèòå ïðàâà íà ãðàæäàíèòå, êàêâèòî íåñúìíåíî ñà òåçè íà çäðàâíî îñèãóðÿâàíå è íà äîñòúïíà è áåçïëàòíà ìåäèöèíñêà ïîìîù. Ïðîâåäåíèÿò ïúëíî è ïîñëåäîâàòåëíî ïîäõîä íà êîíñòèòóöèîííèÿ çàêîíîäàòåë å çà óðåæäàíå íà çàêîíîâî íèâî íà îñíîâíèòå ïðàâà íà ãðàæäàíèòå è ãðàíèöèòå íà òÿõíîòî óïðàæíÿâàíå è îãðàíè÷àâàíå, ïîðàäè êîåòî íÿìà îñíîâàíèå ïðàâîòî íà çäðàâíî îñèãóðÿâàíå äà ñå îòêëîíÿâà îò òîçè ïðèíöèï. Êðèòåðèèòå çà îáîñîáÿâàíå íà äâà ðàçëè÷íè ïàêåòà, îñèãóðÿâàíè îò áþäæåòà íà ÍÇÎÊ, ñëåäâà äà áúäàò î÷åðòàíè â çàêîíà, à òîâà íå å íàïðàâåíî.
Ðàçïîðåäáàòà íà ÷ë. 45, àë. 2 ÇÇÎ ïðîòèâîðå÷è íà ïðèíöèïà íà ïðàâîâàòà äúðæàâà è çàùîòî å íåÿñíà, è íå ñàìî ñúçäàâà ïðåäïîñòàâêè çà ïðîòèâîðå÷èâî ïðàâîïðèëàãàíå, à è äàâà âúçìîæíîñò äà ñå çàïúëâà ñ ðàçëè÷íî ñúäúðæàíèå ñåãà èëè â áúäåùå. Çàêîíúò íå èçÿñíÿâà íà êàêâà îñíîâà òðÿáâà äà ñå íàïðàâè ðàçãðàíè÷åíèåòî ìåæäó äâàòà ïàêåòà è êàêâè ñà öåëåíèòå ïîñëåäèöè îò íåãî. Ñïîðåä ÷àñò îò ñòàíîâèùàòà ïî äåëîòî â ïúðâèÿ ïàêåò ñå îòäåëÿò ïî-òåæêèòå, ðèñêîâèòå ñúñòîÿíèÿ íà íóæäàåùèòå ñå îò ëå÷åíèå îñèãóðåíè ëèöà, à îò òîâà ñëåäâà ïî-áúðçîòî èçâúðøâàíå íà ñúîòâåòíèÿ âèä ìåäèöèíñêè äåéíîñòè. Âúçìîæíî å òî÷íî òàêàâà äà å áèëà èäåÿòà íà çàêîíîäàòåëÿ, íî íà ïðàêòèêà òÿ å îñòàíàëà ëèøåíà îò âñÿêàêâà ïðàâíà ðåãëàìåíòàöèÿ. Íÿìà êîíñòèòóöèîííà çàáðàíà îñèãóðåíèòå ëèöà ñ ïî-ñåðèîçíè çàáîëÿâàíèÿ, îñâåí íåîòëîæíàòà ìåäèöèíñêà ïîìîù ïî ÷ë. 45, àë. 1, ò. 5 ÇÇÎ, äà ïîëçâàò è äðóã âèä ìåäèöèíñêè äåéíîñòè ñ ïðåäèìñòâî âúâ âðåìåòî, íî ïî òîçè âúïðîñ â Çàêîíà çà çäðàâíîòî îñèãóðÿâàíå ñúùåñòâóâà àáñîëþòíà ïðàçíîòà.
Ðàçäåëÿíå íà âèäîâåòå ìåäèöèíñêà ïîìîù, çàïëàùàíà îò áþäæåòà íà ÍÇÎÊ, å íàïúëíî âúçìîæíî äà áúäå íàïðàâåíî îò çàêîíîäàòåëíèÿ îðãàí, êîéòî äà óðåäè ïúðâè÷íèòå îáùåñòâåíè îòíîøåíèÿ ñ ðàçäåëÿíåòî íà ìåäèöèíñêàòà ïîìîù. Óðåäáàòà íà ðàçãðàíè÷èòåëíèòå êðèòåðèè ñëåäâà äà ñòàíå ñ ïîíÿòèÿòà, óïîòðåáÿâàíè è äåôèíèðàíè â äåéñòâàùîòî çàêîíîäàòåëñòâî.
Ïî èçëîæåíèòå ñúîáðàæåíèÿ ðàçïîðåäáàòà íà ÷ë. 45, àë. 2 ÇÇÎ ñëåäâà äà áúäå îáÿâåíà çà ïðîòèâîêîíñòèòóöèîííà.
Ïîðàäè óñòàíîâåíàòà âå÷å ïðîòèâîêîíñòèòóöèîííîñò íà îñïîðåíàòà ðàçïîðåäáà ñúäúò íå ñ÷èòà çà íåîáõîäèìî äà ñå ïðîèçíàñÿ ïî èñêàíåòî â ÷àñòòà çà óñòàíîâÿâàíå íà ñúîòâåòñòâèåòî é ñ îáùîïðèçíàòèòå íîðìè íà ìåæäóíàðîäíîòî ïðàâî è ìåæäóíàðîäíèòå äîãîâîðè, ïî êîèòî Áúëãàðèÿ å ñòðàíà, òúé êàòî òîâà å áåçïðåäìåòíî.
²². Îòíîñíî èñêàíåòî ïî ÷ë. 40, àë. 4à ÇÇÎ:
Îñïîðåíàòà ðàçïîðåäáà íà ÷ë. 40, àë. 4à ÇÇÎ, â ñèëà îò 1.01.2016 ã., ñëåä èçìåíåíèåòî ñ § 9, ò. 2 ÇÈÄ ÇÇÎ (ÄÂ, áð. 48 îò 27.06.2015 ã.), ïðåäâèæäà çà ëèöàòà ïî àë. 3 îñèãóðèòåëíàòà âíîñêà äà ñå âíàñÿ â ðàçìåðà, îïðåäåëåí ñúñ çàêîíà çà áþäæåòà íà ÍÇÎÊ çà ñúîòâåòíàòà ãîäèíà, âúðõó 55 íà ñòî îò ìèíèìàëíèÿ îñèãóðèòåëåí äîõîä çà ñàìîîñèãóðÿâàùèòå ñå ëèöà îò 1 ÿíóàðè 2016 ã., êàòî âñÿêà ñëåäâàùà ãîäèíà ñå óâåëè÷àâà ñ 5 íà ñòî äî äîñòèãàíå íà ìèíèìàëíèÿ îñèãóðèòåëåí äîõîä çà ñàìîîñèãóðÿâàùèòå ñå ëèöà. Ðàçïîðåäáàòà å íîâà, ñúçäàäåíà ñúñ ÇÈÄ ÇÇÎ (ÄÂ, áð. 102 îò 2012 ã.). Â ðåäàêöèÿòà êúì ìîìåíòà íà ñúçäàâàíåòî é å ïðåäâèäåíî îñèãóðèòåëíèòå âíîñêè äà ñå îïðåäåëÿò âúðõó ïîëîâèíàòà îò ìèíèìàëíèÿ îñèãóðèòåëåí äîõîä íà ñàìîîñèãóðÿâàùèòå ñå ëèöà, áåç äà èìà ïîåòàïíî óâåëè÷åíèå.
Îñíîâíèÿò çàêîí â ÷ë. 52, àë. 2 ïðîãëàñÿâà, ÷å çäðàâåîïàçâàíåòî íà ãðàæäàíèòå ñå ôèíàíñèðà îò äúðæàâíèÿ áþäæåò, îò ðàáîòîäàòåëèòå, îò ëè÷íèòå è êîëåêòèâíèòå îñèãóðèòåëíè âíîñêè è îò äðóãè èçòî÷íèöè. Êàêòî âå÷å áåøå ïîñî÷åíî ïî-ãîðå, Êîíñòèòóöèÿòà íå îïðåäåëÿ ðàçìåðà íà îñèãóðèòåëíèòå âíîñêè è íà îñèãóðèòåëíèÿ äîõîä, à âúçëàãà óñëîâèÿòà è ðåäà çà îïðåäåëÿíåòî èì äà ñòàíå ñúñ çàêîí, ïðè ïðèåìàíåòî íà êîéòî ïàðëàìåíòúò, ïðåöåíÿâàéêè íàñòîÿùèòå ôèíàíñîâè âúçìîæíîñòè è îãðàíè÷åíèÿ, ãè óðåæäà ïî öåëåñúîáðàçíîñò, çàùîòî ðàçìåðúò íà îñèãóðèòåëíàòà âíîñêà å åëåìåíò îò äàíú÷íî-îñèãóðèòåëíàòà ïîëèòèêà íà äúðæàâàòà. Êàêòî âå÷å ñå å ïðîèçíåñúë Êîíñòèòóöèîííèÿò ñúä ñ Ðåøåíèå ¹ 13 îò 15.07.2003 ã. ïî ê. ä. ¹ 11 îò 2003 ã., ïîðàäè äèíàìèêàòà íà èêîíîìè÷åñêèòå âúçìîæíîñòè íà ãðàæäàíèòå è îáùåñòâîòî ðåãóëèðàíåòî è íà÷èíúò íà ïîäïîìàãàíå íà íóæäàåùè ñå îò ñîöèàëíî ïîäïîìàãàíå ëèöà ñà âúçëîæåíè íà çàêîíîäàòåëÿ. Òîé å ñâîáîäåí, ñëåä êàòî ñúîáðàçè ïîòðåáíîñòèòå íà ëèöàòà è âúçìîæíîñòèòå íà îáùåñòâîòî, äà ïðîìåíÿ òàçè óðåäáà è äîêîëêîòî ïðåöåíêàòà å ïî öåëåñúîáðàçíîñò, òÿ å îò êîìïåòåíòíîñò íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå.
Çäðàâíîîñèãóðèòåëíèòå âíîñêè, äúëæèìè îò îñèãóðåíèòå ëèöà, ïîíà÷àëî íå ñà â åäíàêúâ ðàçìåð, âúïðåêè ÷å âñè÷êè ëèöà íåçàâèñèìî îò ðàçìåðà íà îñèãóðèòåëíèòå âíîñêè èìàò ðàâåí äîñòúï äî ìåäèöèíñêà ïîìîù è ïîëçâàò åäíè è ñúùè çäðàâíè äåéíîñòè, íåçàâèñèìî êîãà å âúçíèêíàëî îñèãóðèòåëíîòî ïðàâîîòíîøåíèå, êàêúâ å ðàçìåðúò íà îñèãóðèòåëíàòà âíîñêà è êîé ÿ âíàñÿ â áþäæåòà íà ÍÇÎÊ. Êîíñòèòóöèÿòà íå ñúäúðæà èçèñêâàíå çà åäíàêúâ ðàçìåð íà çäðàâíîîñèãóðèòåëíàòà âíîñêà, äúëæèìà îò âñè÷êè îñèãóðåíè ëèöà. Ïîðàäè òîâà Çàêîíúò çà çäðàâíîòî îñèãóðÿâàíå ïðåäâèæäà çà ðàçëè÷íè ãðóïè îñèãóðåíè ëèöà äèôåðåíöèðàí îñèãóðèòåëåí äîõîä, ÷èèòî ìàêñèìóì è ìèíèìóì ñà îïðåäåëåíè ñúñ çàêîí, íî íå ïî-ìàëúê îò ìèíèìàëíèÿ îñèãóðèòåëåí äîõîä. Â ðåçóëòàò íà òîâà îñèãóðåíèòå ëèöà âíàñÿò ðàçëè÷íè ïî ðàçìåð îñèãóðèòåëíè âíîñêè, íî òúé êàòî òå íå ñå îáîñîáÿâàò â ïàðòèäè ïîðàäè èçãðàæäàíåòî íà çàäúëæèòåëíîòî çäðàâíî îñèãóðÿâàíå íà ôîíäîâ ïðèíöèï è ïîðàäè ïðèíöèïà íà ñîëèäàðíîñòòà ïî ÷ë. 5, ò. 5 ÇÇÎ, âñè÷êè ëèöà ïîëó÷àâàò åäíàêâî ìåäèöèíñêî îáñëóæâàíå. Ñúùåâðåìåííî òóê ñëåäâà äà ñå îòáåëåæè, ÷å íå âñè÷êè îñèãóðåíè ëèöà ïëàùàò îñèãóðèòåëíè âíîñêè ñúîáðàçíî äîõîäèòå ñè, çàùîòî çàêîíúò ïðåäâèæäà òàâàí íà ìàêñèìàëíèÿ îñèãóðèòåëåí äîõîä, êàêòî è ÷å òðàíñôåðèòå îò äúðæàâíèÿ áþäæåò çà îñèãóðèòåëíè âíîñêè íà îïðåäåëåíè ãðóïè ëèöà áåç èëè ñ îãðàíè÷åíè äîõîäè ñà îò ïîñòúïèëèòå â ðåïóáëèêàíñêèÿ áþäæåò äàíúöè îò âñè÷êè äàíúêîïëàòöè. Äîêîëêîòî äåéñòâèòåëíî â áþäæåòà íà ÍÇÎÊ ïîñòúïâàò ïî-ìàëêî âíîñêè ïîðàäè ÷àñòè÷íîòî ïëàùàíå íà îñèãóðèòåëíèòå âíîñêè íà ëèöàòà ïî ÷ë. 40, àë. 3 ÇÇÎ, òî äúðæàâàòà, ïðåäâèä îñîáåíîòî ñè êà÷åñòâî, ïðè íåîáõîäèìîñò ïîêðèâà íåäîñòèãà â áþäæåòà íà ÍÇÎÊ. Ñëåäâà äà ñå îò÷åòå, ÷å îñïîðåíîòî èçìåíåíèå íà ÷ë. 40, àë. 4à ÇÇÎ, êîåòî ïðåäâèæäà çàïëàùàíå îò äúðæàâàòà íà ïî-âèñîêè îñèãóðèòåëíè âíîñêè è åæåãîäíîòî èì óâåëè÷åíèå, ïðàâè îñïîðåíàòà ðàçïîðåäáà ïî-áëàãîïðèÿòíà çà ôèíàíñèðàíåòî íà áþäæåòà íà ÍÇÎÊ.
Ïîëàãàíåòî íà çàñèëåíè ãðèæè çà óÿçâèìèòå ãðóïè ãðàæäàíè å âàæåí åëåìåíò íà ñîöèàëíàòà äúðæàâà. Ìåæäó òÿõ ñà ëèöàòà, èçáðîåíè â ÷ë. 40, àë. 3 ÇÇÎ, êîèòî íÿìàò îñèãóðèòåëåí äîõîä, êîéòî äà ñå ïîëçâà êàòî îñíîâà çà èç÷èñëÿâàíå íà îñèãóðèòåëíàòà âíîñêà ïî àíàëîãèÿ ñúñ ñõîäíè ñëó÷àè ñ ëèöàòà ïî ÷ë. 40, àë. 1, ò. 1, áóêâà "á" è àë. 5, ò. 1 ÇÇÎ. Ðàçïîðåäáàòà èçðè÷íî ïðåïðàùà êúì àëèíåÿ 3 íà ÷ë. 40 ÇÇÎ, ñïîðåä êîÿòî äúðæàâàòà ÷ðåç ñâîÿ áþäæåò ïîåìà îòãîâîðíîñòòà çà îñèãóðÿâàíå íà îñèãóðèòåëíèòå âíîñêè íà íÿêîè ìàòåðèàëíî çàòðóäíåíè ãðàæäàíè (íàïðèìåð ìëàäåæè, êîèòî ïðîäúëæàâàò îáðàçîâàíèåòî ñè; âêëþ÷åíèòå â ñèñòåìàòà íà ñîöèàëíî ïîäïîìàãàíå; çàäúðæàíèòå ïîä ñòðàæà è ëèøåíèòå îò ñâîáîäà; ëèöàòà â ïðîèçâîäñòâî çà ïðåäîñòàâÿíå íà ñòàòóò íà áåæàíåö èëè ïðàâî íà óáåæèùå è äð.). Ïðàâèëîòî çäðàâíîîñèãóðèòåëíàòà âíîñêà äà ñå îïðåäåëÿ âúðõó äîõîäà íà îñèãóðåíîòî ëèöå (÷ë. 40, àë. 1 ÇÇÎ) íå å ïðèëîæåíî ïî îòíîøåíèå ëèöàòà ïî ÷ë. 40, àë. 3 ÇÇÎ, çàùîòî òå íà ðàçëè÷íè îñíîâàíèÿ íÿìàò äîõîäè è ïîðàäè òîâà çàêîíîäàòåëÿò ïðåäâèæäà âíîñêèòå äà ñå îïðåäåëÿò âúðõó ìèíèìàëíèÿ îñèãóðèòåëåí äîõîä è ïî-òî÷íî â íàñòîÿùèÿ ìîìåíò âúðõó 55 íà ñòî îò íåãî. Ïî òîçè íà÷èí çàêîíúò èìïëèöèòíî îñâîáîæäàâà òàçè ãðóïà ñîöèàëíî ñëàáè ãðàæäàíè îò çàäúëæåíèåòî ñàìè äà ïëàùàò âíîñêèòå ñè çà çäðàâíî îñèãóðÿâàíå, à ñúùåâðåìåííî èì ïðèçíàâà ïúëíèòå ïðàâà íà çäðàâíîîñèãóðåíè ëèöà. Òîâà çàêîíîäàòåëíî ðåøåíèå å îáùåñòâåíî íåîáõîäèìî è ñúñ ñâîÿòà ñïðàâåäëèâîñò è õóìàíèçúì ñúîòâåòñòâà íà ïðèíöèïèòå íà ñîöèàëíàòà è ïðàâîâàòà äúðæàâà, óòâúðäåíè â ÷ë. 4 îò Êîíñòèòóöèÿòà è íåéíèÿ ïðåàìáþë (âæ. ðàçäåëè ²² è ²²² íà Òúëêóâàòåëíî ðåøåíèå ¹ 14 îò 10.11.1992 ã. ïî ê. ä. ¹ 14 îò 1992 ã.).
Êîíñòèòóöèîííèÿò ñúä íàìèðà çà íåîáõîäèìî äà ïîä÷åðòàå, ÷å äúðæàâàòà íå ìîæå äà áúäå ðàçãëåæäàíà è äåôèíèðàíà êàòî îáèêíîâåí îñèãóðèòåë, êàêâèòî ñà çäðàâíîîñèãóðåíèòå ëèöà, êîèòî ïðàâÿò èíäèâèäóàëíèòå ñè îñèãóðèòåëíè âíîñêè, è ðàáîòîäàòåëèòå èëè âåäîìñòâàòà, êîãàòî å ïðåäâèäåíî â çàêîí îñèãóðèòåëíèòå âíîñêè äà ñà èçöÿëî çà òÿõíà ñìåòêà. Äúðæàâàòà îñèãóðÿâà èçöÿëî ëèöàòà ïî ÷ë. 40, àë. 1, ò. 4 è 8 è àë. 2 ÇÇÎ çà ñìåòêà íà äúðæàâíèÿ áþäæåò. Òÿ îñèãóðÿâà èçöÿëî è ñïåøíàòà ìåäèöèíñêà ïîìîù. Äúðæàâàòà íå å àáäèêèðàëà îò ãðèæàòà äà îñèãóðè è ïî äðóã íà÷èí äîñòàòú÷åí ôèíàíñîâ ðåñóðñ íà ÍÇÎÊ – íàïðèìåð ÷ðåç ñóáñèäèè (òðàíñôåðè) îò äúðæàâíèÿ áþäæåò ïî ÷ë. 23, àë. 1, ò. 11 ÇÇÎ (÷ë. 48, àë. 4 îò Çàêîíà çà ïóáëè÷íèòå ôèíàíñè) (îáí., ÄÂ, áð. 15 îò 15.02.2013 ã.; èçì., áð. 95 îò 08.12.2015 ã.) èëè ÷ðåç ïîëçâàíå íà êðàòêîñðî÷íè áåçëèõâåíè çàåìè îò äúðæàâíèÿ áþäæåò ïî ÷ë. 23, àë. 2 ÇÇÎ (÷ë. 103, àë. 1 îò Çàêîíà çà ïóáëè÷íèòå ôèíàíñè) (â ñúùèÿ ñìèñúë âæ. Ðåøåíèå ¹ 13 îò 15.07.2003 ã. ïî ê. ä. ¹ 11 îò 2003 ã.). Íàëèöå å è ñúùåñòâåíà ðàçëèêà ìåæäó îñèãóðèòåëíèòå âíîñêè è òðàíñôåðèòå îò äúðæàâíèÿ áþäæåò – ïúðâèòå ñà ïóáëè÷íè äúðæàâíè âçåìàíèÿ, ñúáèðàíåòî íà êîèòî ñå èçâúðøâà ïî ðåäà íà Äàíú÷íî-îñèãóðèòåëíèÿ ïðîöåñóàëåí êîäåêñ, à âòîðèòå ñà áþäæåòíè âçàèìîîòíîøåíèÿ íà äúðæàâíèÿ áþäæåò ñ áþäæåòèòå íà ñîöèàëíîîñèãóðèòåëíèòå ôîíäîâå, çà êîèòî å ïðèëîæèìà ãëàâà ÷åòâúðòà – Áþäæåòíè âçàèìîîòíîøåíèÿ, îò Çàêîíà çà ïóáëè÷íèòå ôèíàíñè. Ïîðàäè òîâà è ñàìèÿò Çàêîí çà çäðàâíîòî îñèãóðÿâàíå â ÷ë. 23, àë. 1, ò. 1 è 2 ðàçãðàíè÷àâà â ñàìî- ñòîÿòåëíè ïóíêòîâå îñèãóðèòåëíèòå âíîñêè, îò åäíà ñòðàíà, è îò äðóãà – òðàíñôåðèòå îò äúðæàâíèÿ áþäæåò çà îñèãóðèòåëíèòå âíîñêè íà ëèöàòà ïî ÷ë. 40, àë. 1, ò. 4 è 8 è àë. 2 è 3. Ïîðàäè òîâà ñúäúò íå ñ÷èòà, ÷å äúðæàâàòà ñå ïîñòàâÿ â ïî-áëàãîïðèÿòíî ïîëîæåíèå îò îñòàíàëèòå îñèãóðèòåëè ïðè èçâúðøâàíåòî íà òðàíñôåðè çà îñèãóðèòåëíè âíîñêè.
Íÿìà âðúçêà è åêâèâàëåíòíîñò ìåæäó ðàçìåðà íà îñèãóðèòåëíàòà âíîñêà íà îñèãóðåíîòî ëèöå, îò åäíà ñòðàíà, è âèäà è êà÷åñòâîòî íà ìåäèöèíñêàòà ïîìîù, êîÿòî òî ïîëó÷àâà, îò äðóãà ñòðàíà. Ïðåäïîñòàâêàòà çà âúçíèêâàíå çà îñèãóðåíîòî ëèöå íà ïðàâî íà çäðàâíî îñèãóðÿâàíå è òî äà ìîæå äà ïîëó÷è ìåäèöèíñêè äåéíîñòè è óñëóãè ïðè íåîáõîäèìîñò å ñàìî íàëè÷èåòî íà çàïëàòåíà îñèãóðèòåëíà âíîñêà. Ïîðàäè òîâà ëèöàòà ïî ÷ë. 40, àë. 3 ÇÇÎ, íåçàâèñèìî ÷å çà òÿõ òðàíñôåðúò îò äúðæàâàòà å íàïðàâåí íà áàçà, êîÿòî å ïî-íèñêà îò ìèíèìàëíèÿ îñèãóðèòåëåí äîõîä íà ñàìîîñèãóðÿâàùèòå ñå ëèöà, íå ñà ïîñòàâåíè â íåðàâíîñòîéíî ïîëîæåíèå â ñðàâíåíèå ñ îñòàíàëèòå îñèãóðåíè ëèöà, çàùîòî èìàò ðàâåí äîñòúï äî ìåäèöèíñêî îáñëóæâàíå. Íå å íàðóøåí ïðèíöèïúò ïî ÷ë. 6, àë. 2 îò Êîíñòèòóöèÿòà çà ðàâåíñòâî íà ãðàæäàíèòå ïðåä çàêîíà, çàùîòî ëèöàòà ïî ÷ë. 40, àë. 3 ÇÇÎ ïîëçâàò ñúùèòå ïðàâà êàòî âñè÷êè çäðàâíîîñèãóðåíè ëèöà. Îñèãóðåíèòå ëèöà ïî ÷ë. 40, àë. 3 ÇÇÎ ïîëó÷àâàò ìåäèöèíñêè óñëóãè â ïúëåí îáåì íåçàâèñèìî îò ïî-ìàëêèòå îñèãóðèòåëíè âíîñêè îò áþäæåòà íà äúðæàâàòà.
Íåîñíîâàòåëíî å òâúðäåíèåòî â èñêàíåòî, ÷å îñïîðåíèÿò ÷ë. 40, àë. 4à ÇÇÎ ïðîòèâîðå÷è íà ÷ë. 6 îò Êîíñòèòóöèÿòà, òúé êàòî ñúçäàâà ïðèâèëåãèÿ çà åäíà ãðóïà ãðàæäàíè äà ïîëçâàò ñúùèòå ïðàâà êàòî âñè÷êè îñòàíàëè ãðàæäàíè, âêëþ÷åíè â ñèñòåìàòà íà çäðàâíîòî îñèãóðÿâàíå, íåçàâèñèìî ÷å âíàñÿíèòå çà òÿõ îò äúðæàâíèÿ áþäæåò îñèãóðèòåëíè âíîñêè ñà ïî-íèñêè ïî ðàçìåð îò âíîñêèòå íà äðóãè îñèãóðåíè ëèöà. Îñïîðåíàòà ðàçïîðåäáà ñàìà ïî ñåáå ñè å íåîòíîñèìà êúì êîíñòèòóöèîííèòå ïðèíöèïè çà ðàâåíñòâî ïðåä çàêîíà è çàáðàíàòà çà äèñêðèìèíàöèÿ ïî ïðèçíàöèòå, ïîñî÷åíè â ÷ë. 6, àë. 2 îò Êîíñòèòóöèÿòà, çàùîòî íå å íàðóøåíî ïðàâîòî íà çäðàâíî îñèãóðÿâàíå è âñè÷êè îñèãóðåíè ëèöà ïîëó÷àâàò ðàâåí äîñòúï äî ìåäèöèíñêà ïîìîù. Çàêîíîâàòà ïðèâèëåãèÿ îïðåäåëåíè ãðóïè ãðàæäàíè äà íå çàïëàùàò ñàìè çäðàâíîîñèãóðèòåëíèòå ñè âíîñêè ïîðàäè ìàòåðèàëíè çàòðóäíåíèÿ å óðåäåíà â íåîñïîðåíàòà ñ èñêàíåòî ðàçïîðåäáà íà ÷ë. 40, àë. 3 ÇÇÎ, ñúùåñòâóâàíåòî íà êîÿòî å îïðàâäàíî ñ îãëåä íà ñîöèàëíèÿ õàðàêòåð íà äúðæàâàòà è ïðèíöèïà íà ñïðàâåäëèâîñòòà.
Ïî ãîðíèòå ñúîáðàæåíèÿ ñúäúò íàìèðà èñêàíåòî çà óñòàíîâÿâàíå íà ïðîòèâîêîíñòèòóöèîííîñò íà ÷ë. 40, àë. 4à ÇÇÎ çà íåîñíîâàòåëíî.
Èñêàíåòî íå ñúäúðæà êîíêðåòíè äîâîäè â ïîäêðåïà íà òâúðäåíèåòî, ÷å îñïîðåíàòà ðàçïîðåäáà íà ÷ë. 40, àë. 4à ÇÇÎ íå ñúîòâåòñòâà íà ìåæäóíàðîäíîòî ïðàâî è íà ìåæäóíàðîäíèòå äîãîâîðè, ïî êîèòî Áúëãàðèÿ å ñòðàíà. Â òàçè ÷àñò íà èñêàíåòî âíîñèòåëèòå ñàìî ñà èçáðîèëè íÿêîè ïðèíöèïíè íîðìè è îòäåëíè êëàóçè íà ðàçëè÷íè ìåæäóíàðîäíè àêòîâå, àáñîëþòíî èäåíòè÷íè ñ òåçè, ïîñî÷åíè â èñêàíåòî â ÷àñòòà ìó ïî ÷ë. 45, àë. 2 ÇÇÎ.
Ïîíà÷àëî èçáðîåíèòå â èñêàíåòî àêòîâå íå ñà ñâúðçàíè ñúñ çàäúëæåíèÿòà íà ñîöèàëíàòà äúðæàâà çà îñèãóðÿâàíå íà ôèíàíñîâàòà ñòàáèëíîñò íà çäðàâíîîñèãóðèòåëíàòà ñèñòåìà, çà äà áúäàò îòíîñèìè êúì ÷ë. 40, àë. 4à ÇÇÎ, à íÿêîè îò òÿõ íå ñå îòíàñÿò è êúì ðàâåíñòâîòî íà ãðàæäàíèòå ïðåä çàêîíà è êúì çàáðàíàòà çà äèñêðèìèíàöèÿ â çäðàâåîïàçâàíåòî è ñúîòâåòíèòå çäðàâíîîñèãóðèòåëíè îòíîøåíèÿ. Íàïðèìåð ÷ë. 14 ÊÇÏ×ÎÑ å ðåëåâàíòåí êúì óïðàæíÿâàíå íà ïðàâàòà è ñâîáîäèòå, ïðåäâèäåíè â êîíâåíöèÿòà, ñðåä êîèòî íå ñà ñîöèàëíèòå ïðàâà, à ÷ë. 25, áóêâà "ñ" ÌÏÃÏÏ – êúì äîñòúïà äî äúðæàâíà ñëóæáà â äîãîâàðÿùèòå ñå äúðæàâè. Îñòàíàëèòå èçáðîåíè àêòîâå èçðàçÿâàò ïðèíöèïèòå íà ðàâåíñòâî íà ãðàæäàíèòå ïðåä çàêîíà è çàáðàíàòà çà äèñêðèìèíàöèÿ, êîèòî íå ñàìî ñà óðåäåíè â áúëãàðñêàòà Êîíñòèòóöèÿ (÷ë. 6, àë. 1 è 2), íî è âèíàãè ñà òúëêóâàíè îò Êîíñòèòóöèîííèÿ ñúä ñúîáðàçíî äóõà è ñúäúðæàíèåòî, âëîæåíè â ñúîòâåòíèòå îáâúðçâàùè ñòðàíàòà ìåæäóíàðîäíè ïðàâíè èíñòðóìåíòè. Ñëåäîâàòåëíî ãîðíèòå ñúæäåíèÿ â ïîäêðåïà íà çàêëþ÷åíèåòî çà êîíñòèòóöèîíîñúîáðàçíîñò íà îñïîðåíàòà ðàçïîðåäáà íà ÷ë. 40, àë. 4à ÇÇÎ å íàïúëíî âàëèäíî, à îò òÿõ ñëåäâà çàêëþ÷åíèåòî çà íåîñíîâàòåëíîñò íà èñêàíåòî çà óñòàíîâÿâàíå íà ñúîòâåòñòâèåòî é ñ îáùîïðèçíàòèòå íîðìè íà ìåæäóíàðîäíîòî ïðàâî è ñ ìåæäóíàðîäíèòå äîãîâîðè, ïî êîèòî Áúëãàðèÿ å ñòðàíà.
Ïî èçëîæåíèòå ñúîáðàæåíèÿ è íà îñíîâàíèå ÷ë. 149, àë. 1, ò. 2 è 4, ïðåäëîæåíèå âòîðî îò Êîíñòèòóöèÿòà íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ Êîíñòèòóöèîííèÿò ñúä
ÐÅØÈ:
Îáÿâÿâà çà ïðîòèâîêîíñòèòóöèîííà ðàçïîðåäáàòà íà ÷ë. 45, àë. 2 îò Çàêîíà çà çäðàâíîòî îñèãóðÿâàíå (îáí., ÄÂ, áð. 70 îò 19 þíè 1998 ã.; èçì. è äîï., áð. 48 îò 27 þíè 2015 ã.; ïîñëåäíî èçì., áð. 102 îò 29 äåêåìâðè 2015 ã.).
Îòõâúðëÿ èñêàíåòî íà øåñòäåñåò è äâàìà íàðîäíè ïðåäñòàâèòåëè îò 43-òî Íàðîäíî ñúáðàíèå çà óñòàíîâÿâàíå íà ïðîòèâîêîíñòèòóöèîííîñò è ïðîèçíàñÿíå çà ñúîòâåòñòâèå ñ îáùîïðèçíàòèòå íîðìè íà ìåæäóíàðîäíîòî ïðàâî è ìåæäóíàðîäíèòå äîãîâîðè, ïî êîèòî Áúëãàðèÿ å ñòðàíà, íà ðàçïîðåäáàòà íà ÷ë. 40, àë. 4à îò Çàêîíà çà çäðàâíîòî îñèãóðÿâàíå (îáí., ÄÂ, áð. 70 îò 19 þíè 1998 ã.; èçì. è äîï., áð. 48 îò 27 þíè 2015 ã.; ïîñëåäíî èçì., áð. 102 îò 29 äåêåìâðè 2015 ã.).
ÎÑÎÁÅÍÎ ÌÍÅÍÈÅ
ïî êîíñòèòóöèîííî äåëî ¹ 6 îò 2015 ã. íà êîíñòèòóöèîííèÿ ñúäèÿ Ôèëèï Äèìèòðîâ
 Ïðàâíàòà íîðìà å èçðàç íà âîëÿ – íà çàêîíîäàòåëÿ èëè ñóâåðåíà-ó÷ðåäèòåë, à ïðè ïîäçàêîíîâèòå íîðìàòèâíè àêòîâå – íà èçïúëíèòåëíàòà âëàñò â ðàìêèòå íà âúçëîæåíîòî é îò çàêîíîäàòåëÿ. Ïðîòèâîêîíñòèòóöèîííîñòòà íà åäíà ðàçïîðåäáà
 ñëåäîâàòåëíî ñå îïðåäåëÿ îò âëîæåíàòà â íåÿ âîëÿ çà ñúçäàâàíå íà óðåäáà, îòêëîíÿâàùà ñå îò êîíñòèòóöèîííèòå ïðàâèëà è ïðèíöèïè. Äîêîëêîòî òàêàâà âîëÿ íå å íàìåðèëà èçðàç â îñïîðâàíàòà ðàçïîðåäáà íà íîâàòà àëèíåÿ âòîðà íà ÷ë. 45
 îò Çàêîíà çà çäðàâíîòî îñèãóðÿâàíå, òÿ íå ìîæå äà ñå ñ÷èòà çà ïðîòèâîêîíñòèòóöèîííà. Â òîçè ñìèñúë ñà è ìîòèâèòå íà Ðåøåíèå ¹ 2 îò 2009 ã. íà ÊÑ ïî ê.ä. ¹ 1 îò 2009 ã., êîåòî ðàçâèâà ïðèíöèïà çà ñúõðàíÿâàùîòî çàêîíà (êîíôîðìíî) òúëêóâàíå.

  Êîíñòèòóöèÿòà å åäíàêâî çàäúëæèòåëíà çà âñè÷êè – çà ëåãèñëàòóðàòà, çà ñúäèëèùàòà, çà àäìèíèñòðàöèÿòà è âñè÷êè äðóãè äúðæàâíè îðãàíè, êàêòî è çà ãðàæäàíèòå. Õèïîòåçàòà, ÷å íà áàçàòà íà äîïóñòèìà îò Êîíñòèòóöèÿòà è çàêîíà äåëåãàöèÿ íÿêîé áè ìîãúë äà ñúçäàäå ïîäçàêîíîâ àêò ñ ïðîòèâîêîíñòèòóöèîííî ñúäúðæàíèå, å ïðàâíî íåóáåäèòåëíà – âèíàãè â íÿêàêâà ñòåïåí å âúçìîæíî îðãàí äà äåéñòâà ïðîòèâîêîíñòèòóöèîííî, íî òîãàâà ùå ñëåäâà äà ñå ðåøàâà ïî ñúùåñòâóâàùèÿ ðåä âúïðîñúò çà ïðîòèâîçàêîííîñòòà èëè ïðîòèâîêîíñòèòóöèîííîñòòà íà íåãîâèÿ àêò.

  Äåéñòâèòåëíî ÷ë. 52, àë. 1 è 2 îò Êîíñòèòóöèÿòà ïîñî÷âà, ÷å óðåäáàòà çà çäðàâíîòî îñèãóðÿâàíå ñå îñúùåñòâÿâà ñúñ çàêîí, íî å åñòåñòâåíî è ÷åñòî ïðàêòèêóâàíî çàêîíîäàòåëÿò äà îâëàñòÿâà èçïúëíèòåëíàòà âëàñò äà óðåäè îïðåäåëåíà ìàòåðèÿ, çà êîÿòî å íåîáõîäèìî ïðèëàãàíåòî íà ñïåöèôè÷íè òåõíè÷åñêè çíàíèÿ èëè ñòàíäàðòè. Î÷åâèäíî å, ÷å çàêîíîäàòåëÿò èçâúðøâà òàêàâà
 äåëåãàöèÿ èìåííî (óìåñòíî å äîðè äà ñå êàæå åäèíñòâåíî) ïî ñïîìåíàòèòå ìîòèâè. Ïðè òîâà â ñëó÷àÿ íà ÷ë. 45, àë. 2 ñå êàñàå çà î÷åâèäíî äèíàìè÷íà ìàòåðèÿ (êîÿòî è äîñåãà ïîäëåæè íà åæåãîäíà àêòóàëèçàöèÿ è ñëåäîâàòåëíî íå ìîæå äà ñå ñ÷èòà çà "òðàéíà" ïî ñìèñúëà íà ÷ë. 3 ÇÍÀ). Òðàéíàòà ìàòåðèÿ å óðåäåíà â ïúðâàòà àëèíåÿ íà ÷ë. 45 è ïîñî÷âàíåòî âúâ âòîðàòà íà
 íåîáõîäèìîñòòà äà ñå ïðèëîæàò èìåííî è ñàìî òàêèâà ñïåöèôè÷íè – â ñëó÷àÿ ìåäèöèíñêè – ñòàíäàðòè áè áèëî îáèêíîâåíà òàâòîëîãèÿ. Àêî å äîïóñòèìî äà èìà ðàçãðàíè÷åíèÿ ïðè îáñëóæâàíåòî (ïàêåòè), êîåòî íå ñå îñïîðâà â ìîòèâèòå êúì
 íàñòîÿùîòî ðåøåíèå, äîðè îáèêíîâåíàòà ÷îâåøêà ëîãèêà ïðåäïîëàãà êðèòåðèèòå çà òÿõíîòî ðàçãðàíè÷åíèå äà ñå áàçèðàò âúðõó äèíàìè÷íàòà îöåíêà íà ìåäèöèíñêè êîìïåòåíòíèòå çâåíà íà àäìèíèñòðàöèÿòà. Íå ñå èçèñêâà óñèëèå, çà äà ñå óñòàíîâè, ÷å ðàçïîðåäáàòà íà àë. 1 îïèñâà îáõâàòà íà ìåäèöèíñêàòà ïîìîù è âúòðå â íåãî êîíñòèòóöèîííî ñúîáðàçíèòå ðàçãðàíè÷èòåëíè êðèòåðèè ìîãàò äà áúäàò ñàìî ñïåöèôè÷íî ìåäèöèíñêè. Àêî çàêîíîäàòåëÿò íå å äàë íèêàêâî óêàçàíèå, êîåòî äîðè äà çàãàòâà çà äåéñòâèÿ îòâúä êîíñòèòóöèîííèòå ïðàâèëà, î÷åâèäíî êàêòî âñåêè â äúðæàâàòà, òàêà è îâëàñòåíèÿò îðãàí ùå òðÿáâà äà ãè
 ñïàçâà. Òàçè å è ëîãèêàòà íà öèòèðàíîòî Ðåøåíèå ¹ 2 îò 2009 ã. ïî ê.ä. ¹ 1 îò 2009 ã., ïðè òîâà äîñåæíî áþäæåòíàòà ìàòåðèÿ, â êîÿòî ïðè òîâà íåîáõîäèìîñòòà îò ïðèëîæåíèåòî íà ñòðîãî ïðîôåñèîíàëíî-ñïåöèôè÷íè (â òóê àòàêóâàíàòà ðàçïîðåäáà – ìåäèöèíñêè) ñòàíäàðòè äàëå÷ íå å òàêà î÷åâèäíà.

  Íå å ðàáîòà íà Êîíñòèòóöèîííèÿ ñúä äà êîìåíòèðà õèïîòåòè÷íè áúäåùè îòêëîíåíèÿ îò êîíñòèòóöèîííèòå ïðèíöèïè, íèòî íà çàêîíîäàòåëÿ – äà ïðåäïàçâà ïî-íèñêîñòîÿùèòå îðãàíè îò íàðóøåíèå íà Êîíñòèòóöèÿòà ÷ðåç íåïðåêúñíàòè ïðèïîìíÿíèÿ êàêâî ñúäúðæà òÿ. Êîíñòèòóöèîííèÿò ñúä êàòî âñè÷êè îðãàíè â äúðæàâàòà äúëæè óâàæåíèå íà äúðæàâíèòå èíñòèòóöèè è êîãàòî òå äåéñòâàò â ðàìêèòå íà êîíñòèòóöèîííèòå ñè ïðàâîìîùèÿ, ñëåäâà äà ïðèåìà ñòîðåíîòî îò òÿõ, íåçàâèñèìî îò ëèòåðàòóðíèòå ìó äîñòîéíñòâà èëè íåäîñòàòúöè, çà îòãîâàðÿùî íà êîíñòèòóöèîííèòå èçèñêâàíèÿ è ñàìî êîãàòî êîíñòàòèðà îáðàòíîòî – äà ñå íàìåñâà. Êîíñòèòóöèîííèÿò ñúä íÿìà äèäàêòè÷íà ôóíêöèÿ è äîðè è êîãàòî ãðàìàòèêàòà íà çàêîíîâàòà ðàçïîðåäáà äàëå÷ íå å ïðèìåð çà ïîäðàæàíèå, íî ñìèñúëúò é å ðàçáèðàåì, ëèòåðàòóðíèòå é íåäîñòàòúöè íå ñà îñíîâàíèå çà îáÿâÿâàíå íà íåñúîòâåòñòâèå ñ Êîíñòèòóöèÿòà.

  Êîíñòèòóöèîíåí ñúäèÿ: 
Ôèëèï Äèìèòðîâ